İngilis dilində chunks nədir? Tərcüməli 50 faydalı nümunə

İngilis dilində hər sözün mənasını bilsəniz də, cümlə qurmağa çalışanda tərəddüd edə bilərsiniz. Növbəti faydalı addım bəzi sözləri birlikdə işlənən birləşmələr şəklində öyrənməkdir: take a break, I'm on my way və ya Could you help me? Bunlar dil öyrənmədə chunks adlandırılan vahidlərə nümunədir.

Bu məqalədə terminin mənasını izah edir, ingiliscə 50 faydalı ifadə təqdim edir və onları qısa söhbətlərdə necə məşq etməyi göstəririk. Siyahı gündəlik vəziyyətlər üçün praktik seçimdir; ən çox işlənən 50 ifadənin reytinqi deyil.

İngilis dilində chunks nədir?

Chunk bütöv bir vahid kimi öyrənib istifadə edə biləcəyiniz, dildə tez-tez rast gəlinən söz birləşməsidir. Bu, hazır cavab, qısa söz birləşməsi və ya öz məlumatınızla tamamladığınız cümlə başlanğıcı ola bilər. British Council-ın tədris materiallarında bu geniş anlayışa sabit ifadələr, sözlərin tipik birləşmələri və təkrarlanan qrammatik qəliblər daxil edilir. British Council-ın chunks haqqında izahını oxuyun.

Üç nümunəni müqayisə edin:

• You're welcome. — təşəkkürə verilən hazır cavabdır: «Dəyməz».
• make a decision — «qərar vermək» mənasında işlənən tipik feil–isim birləşməsidir.
• I'd like to ... — «... etmək istərdim» mənasında cümlə qəlibidir; onu book a room, ask a question və ya başqa hərəkətlə tamamlaya bilərsiniz.

Birləşməni bütöv öyrənmək cümləyə başlamağı asanlaşdırır və sözlərin bir-biri ilə necə əlaqələndiyini göstərir. Bununla belə, mənanı başa düşmək və vəziyyətə uyğun ifadəni seçmək yenə də vacibdir.

Chunk və chunks sözləri nə deməkdir?

Gündəlik ingilis dilində chunk nəyinsə iri parçası və ya hissəsi mənasını verə bilər. Dil öyrənmədə isə bütöv şəkildə mənimsənilən dil vahidinə aiddir. Chunk tək, chunks isə cəm formasıdır; tələffüzləri müvafiq olaraq /tʃʌŋk/ və /tʃʌŋks/ şəklindədir. Sözdəki ch hərf birləşməsi chair sözünün əvvəlindəki səslə, yəni Azərbaycan dilindəki «ç» kimi tələffüz olunur. Cambridge Dictionary: chunk sözünün mənası və tələffüzü.

Bu məqalədə terminlə mənalı bir vahid kimi məşq edə biləcəyiniz ifadələri nəzərdə tuturuq. Cümlədən təsadüfən götürülmüş söz ardıcıllığı avtomatik olaraq öyrənməyə yararlı chunk sayılmır: aydın funksiyası və ya quruluşu olan birləşmələri seçin.

İngiliscə 50 faydalı ifadə: tərcüməli siyahı

Aşağıdakı ifadələr işlənmə vəziyyətinə görə qruplaşdırılıb. Üç nöqtə qoyulan yerə öz sözlərinizi əlavə etməlisiniz. Tərcümə və izahlar ifadənin burada nəzərdə tutulan mənasını göstərir; ən təbii tərcümə kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilər.

1–10. Tanışlıq, təşəkkür və sağollaşma

1. Nice to meet you. — Tanış olduğumuza şadam. Biri ilə ilk dəfə tanış olanda nəzakətlə deyilir.
2. How's it going? — İşlər necə gedir? Qarşınızdakı adamın halını soruşmağın qeyri-rəsmi yoludur.
3. Long time no see! — Çoxdandır görüşmürük! Uzun fasilədən sonra görüşəndə işlənən səmimi ifadədir.
4. Good to see you. — Səni görməyə şadam. Həmin insanı görməyinizə sevindiyinizi bildirir.
5. What have you been up to? — Son vaxtlar nə ilə məşğulsan? Qarşınızdakı adamın son vaxtlardakı məşğuliyyətlərini səmimi şəkildə soruşursunuz.
6. Thanks for letting me know. — Xəbər verdiyin üçün sağ ol. Sizə məlumat verən adama təşəkkür edirsiniz.
7. That's very kind of you. — Çox sağ olun, çox mehribansınız. Göstərilən diqqətə və ya köməyə görə minnətdarlıq bildirir.
8. You're welcome. — Dəyməz. Sizə təşəkkür edən adama cavabdır.
9. Take care. — Özünə yaxşı bax. Xoş arzu bildirən səmimi sağollaşma ifadəsidir.
10. See you later. — Sonra görüşərik. Qeyri-rəsmi sağollaşma ifadəsidir.

İlk tanışlıqda deyilən Nice to meet you ilə artıq tanıdığınız birini salamlayarkən işlənən Good to see you arasındakı fərqə diqqət edin. Hər sözü ayrıca tərcümə etmək əvəzinə ifadəni vəziyyətə görə seçin.

11–20. Kömək, izah və lazım olan bir şeyi istəmək

11. Could you help me? — Mənə kömək edə bilərsiniz? Nəzakətli kömək xahişidir.
12. Could you say that again? — Bunu bir də deyə bilərsiniz? Deyilən sözləri təkrarlamağı xahiş edirsiniz.
13. Could you speak more slowly? — Bir az yavaş danışa bilərsiniz? Qarşınızdakı adamdan danışıq sürətini azaltmağı istəyirsiniz.
14. What does ... mean? — ... nə deməkdir? Sözün və ya ifadənin mənasını soruşursunuz.
15. How do you say ... in English? — ... ingiliscə necə deyilir? Sözün və ya ifadənin ingiliscə qarşılığını soruşursunuz.
16. I'm looking for ... — ... axtarıram. Nəyi tapmağa çalışdığınızı izah edirsiniz.
17. Could I have ...? — Mənə ... verə bilərsiniz? Nəyisə nəzakətlə istəyirsiniz.
18. I'd like to ... — ... etmək istərdim. Nə etmək istədiyinizi nəzakətlə bildirirsiniz.
19. Would you mind ...? — ... edə bilərsiniz? Nəzakətli xahiş qəlibidir; xahiş olunan hərəkət üçün feilin -ing formasını işlədin.
20. Let me check. — İcazə verin, yoxlayım. Əvvəlcə məlumatı yoxlayacağınızı bildirirsiniz.

Qəlibi konkret məlumatla tamamlayın: I'm looking for the station. — «Stansiyanı axtarıram». Yaxud belə soruşun: Could I have a glass of water? — «Mənə bir stəkan su verə bilərsiniz?» Başlamaq üçün növbəti səfərdə və ya dərsdə ehtiyac duya biləcəyiniz xahişləri seçin.

21–30. Fikir bildirmək və cavab vermək

21. I think ... — Məncə, ... Nə düşündüyünüzü bildirirsiniz.
22. In my opinion, ... — Mənim fikrimcə, ... Söylədiyinizin şəxsi fikriniz olduğunu vurğulayırsınız.
23. As far as I know, ... — Bildiyimə görə, ... Fikrinizi sizdə olan məlumata əsaslandırırsınız.
24. I'm not sure. — Əmin deyiləm. Qəti əmin olmadığınızı deyirsiniz.
25. That makes sense. — Məntiqlidir. Deyilən fikrin məntiqli və ya başadüşülən olduğunu bildirirsiniz.
26. I see what you mean. — Nə demək istədiyini başa düşürəm. Qarşınızdakı adamın fikrini anladığınızı göstərirsiniz.
27. I agree with you. — Sizinlə razıyam. Eyni fikirdə olduğunuzu bildirirsiniz.
28. I'm afraid ... — Təəssüf ki, ... Burada xoşagəlməz xəbəri və ya imtinanı daha yumşaq çatdırmaq üçün işlənir.
29. It depends on ... — Bu, ... asılıdır. Nəticənin və ya qərarın nədən asılı olduğunu izah edirsiniz.
30. To be honest, ... — Düzünü desəm, ... Səmimi fikrinizi bildirməzdən əvvəl işlənir.

I see what you mean başa düşdüyünüzü bildirir, amma bu, həmişə razılaşdığınız demək deyil. I'm afraid I can't help today cümləsində danışan qorxduğunu demir, «Təəssüf ki, bu gün kömək edə bilməyəcəyəm» deyərək imtinanı yumşaldır. Səs tonunuza da diqqət edin: To be honest ifadəsi tənqidi avtomatik olaraq nəzakətli etmir.

31–40. Planlar, vaxt və gündəlik məlumatlar

31. I'm going to ... — ... etmək niyyətindəyəm. Ardınca feil gəldikdə niyyət bildirir.
32. I'm thinking of ... — ... etmək barədə düşünürəm. Hələ nəzərdən keçirdiyiniz bir fikri bildirirsiniz.
33. I'm looking forward to ... — ... səbirsizliklə gözləyirəm. Gələcəkdə baş verəcək bir şeyi sevinclə gözlədiyinizi bildirirsiniz.
34. I don't have time to ... — ... etməyə vaxtım yoxdur. Bir hərəkət üçün vaxtınızın çatmadığını deyirsiniz.
35. I'm on my way. — Yoldayam. Getdiyiniz yerə doğru artıq yola çıxdığınızı bildirirsiniz.
36. I'm running late. — Gecikirəm. Nəzərdə tutulmuş vaxtdan gec çatacağınızı bildirirsiniz.
37. Let's keep in touch. — Əlaqəni kəsməyək. Bir-birinizlə əlaqə saxlamağı təklif edirsiniz.
38. Every now and then — Hərdən; vaxtaşırı.
39. At the moment — Hazırda; bu anda.
40. In advance — Əvvəlcədən; bir hadisə baş verməmişdən və ya bir şeyə ehtiyac yaranmamışdan əvvəl.

Bir qısa mesajda bir neçə ifadə işlədə bilərsiniz: I'm running late, but I'm on my way. — «Gecikirəm, amma yoldayam». İfadələr sizə tanış quruluş verir, çatdırmaq istədiyiniz fikri isə özünüz seçirsiniz.

41–50. Gündəlik işlər üçün faydalı birləşmələr

41. Have a look — Bir baxmaq; nəzər salmaq. Nəyə baxdığınızı deyəndə at əlavə edin.
42. Take a break — Fasilə vermək. Dincəlmək üçün işə qısa ara verməkdir.
43. Make a decision — Qərar vermək. Nə edəcəyinizi müəyyənləşdirməkdir.
44. Pay attention to ... — ... diqqət yetirmək. Diqqəti konkret bir şeyə yönəltməkdir.
45. Keep in mind that ... — Nəzərə alın ki, ... Düşünərkən və ya qərar verərkən bir faktı unutmamağı bildirir.
46. Get used to ... — ... alışmaq; ... öyrəşmək. Bir şeyin sizin üçün getdikcə daha tanış və rahat olmasıdır.
47. Make sure ... — Əmin olun ki, ... Nəyinsə istənilən şəkildə olması üçün onu yoxlamağı və ya lazımi tədbiri görməyi bildirir.
48. Take your time. — Tələsməyin. Tələsməyə ehtiyac olmadığını bildirirsiniz.
49. There's no need to ... — ... etməyə ehtiyac yoxdur. Bir hərəkətin vacib olmadığını deyirsiniz.
50. By the way, ... — Yeri gəlmişkən, ... Əlavə və ya başqa bir mövzuya keçəndə işlənir.

Faydalı birləşmələri qeydlərinizdə də bütöv saxlayın. Məsələn, make a decision ifadəsini birlikdə yazın, sonra onu cümlədə işlədin: We need to make a decision today. — «Bu gün qərar verməliyik».

Chunks ilə qısa dialoqlar

Hər dialoqda hər iki tərəfin sözlərini məşq edin, sonra bir detalı dəyişin. Məqsəd ifadəni konkret vəziyyət və cavabla əlaqələndirməkdir.

Kafedə

A: Could I have a glass of water, please?
B: Of course. Here you are.

Müştəri nəzakətlə «Zəhmət olmasa, mənə bir stəkan su verə bilərsiniz?» deyir. Qarşı tərəf «Əlbəttə. Buyurun» deyə cavab verir və suyu uzadır.

Görüşdən əvvəl

A: I'm running late, but I'm on my way.
B: Thanks for letting me know. See you soon.

Birinci şəxs «Gecikirəm, amma yoldayam» deyərək vəziyyəti xəbər verir. İkincisi «Xəbər verdiyin üçün sağ ol. Tezliklə görüşərik» deyə cavab verir və yaxın vaxtda görüşəcəklərini bildirir.

Planları müzakirə edərkən

A: I'm thinking of taking an English course.
B: That makes sense. Would you prefer online lessons?

Birinci şəxs «İngilis dili kursuna getmək barədə düşünürəm» deyir; bu, hələ qəti qərar deyil. İkincisi «Məntiqlidir. Onlayn dərslərə üstünlük verərdin?» deyərək fikrə münasibət bildirir və onun seçimini soruşur.

Həmçinin oxuyun: İngilis dilində daha tez danışmağa necə başlamaq olar: ayrı-ayrı sözlər deyil, hazır ifadələr öyrənin

İfadə ilə birlikdə yadda saxlanmalı qrammatik detallar

Qəlibdən sonra hansı formanın gəldiyini biləndə ondan rahat istifadə edə bilərsiniz. Quruluşu nümunənin yanında qeyd edin:

• I'd like to + verb: I'd like to book a room. — «Otaq rezerv etmək istərdim». To-dan sonra feilin əsas forması gəlir.
• Would you mind + -ing: Would you mind closing the door? — «Zəhmət olmasa, qapını bağlaya bilərsiniz?» Bu quruluş qarşı tərəfdən bir işi nəzakətlə xahiş etmək üçündür. Cambridge Grammar: mind sözünün işlənməsi.
• I'm thinking of + -ing: I'm thinking of changing jobs. — «İşimi dəyişmək barədə düşünürəm». Of-dan sonra feil -ing formasında işlənir.
• I'm looking forward to + noun or -ing: I'm looking forward to our trip. — «Səfərimizi səbirsizliklə gözləyirəm». Yaxud: I'm looking forward to travelling with you. — «Sizinlə səyahət etməyi səbirsizliklə gözləyirəm». Burada to sözönüdür, ona görə də ardınca gələn feil -ing formasını alır. Cambridge Grammar: look forward to ifadəsinin işlənməsi.
• Get used to + noun or -ing: I'm getting used to speaking English. — «İngiliscə danışmağa tədricən alışıram». Bu, ingiliscə danışmağın sizin üçün getdikcə daha adi hala çevrildiyini bildirir.

get used to ifadəsini used to + verb quruluşundan fərqləndirin: I used to work at night — «Əvvəllər gecələr işləyirdim» — keçmişdəki vərdişi bildirir. Bir-birinə bənzəyən ifadələr fərqli funksiyalar daşıya bilər.

Qrammatika imkan verdikdə ifadəni dəyişə bilərsiniz: keçmişdə tamamlanmış bir hadisədən danışanda I make a decision yerinə I made a decision deyirsiniz. İfadələri və qrammatikanı öyrənmək bir-birini tamamlayır.

Həmçinin oxuyun: İngilis dilində zamanlar: qarışdırmadan necə öyrənmək olar — yeni başlayanlar üçün izah

İfadələri danışıqda işlədə bilmək üçün necə məşq etməli?

1. Bir vəziyyət seçin. Görüş, kafeyə getmək və ya planlar haqqında söhbət üçün üç-beş ifadə götürün. Bütün siyahını birdən öyrənmək lazım deyil.
2. Tam nümunə yazın. I'd like to ... qəlibini özünüzə aid bir fikirlə tamamlayın, məsələn: I'd like to learn to drive. — «Maşın sürməyi öyrənmək istərdim».
3. İfadəni bütöv dinləyin. Səs yazısı olan etibarlı lüğətdən və ya tədris videosundan istifadə edin. Vurğuya və sözlərin bir-birinə necə bağlandığına diqqət yetirin, sonra ifadəni sizə rahat olan sürətlə təkrarlayın.
4. Vəziyyətə əsasən xatırlayın. İngiliscə ifadənin üstünü örtün. Qarşınızdakı adamdan cümləni təkrarlamağı istəsəydiniz və ya gecikdiyinizi bildirməli olsaydınız, nə deyəcəyinizi düşünün.
5. Sonra yenidən qayıdın. Növbəti məşğələlərdən birində ifadəni yenidən xatırlamağa çalışın və başqa nümunədə işlədin. Onu yalnız səhifədə görəndə tanıyırsınızsa, özünüz xatırlamağa və ucadan deməyə daha çox vaxt ayırın.

Sadə məşq kartının bir tərəfinə vəziyyəti yazın: «Deyiləni başa düşmədiniz və təkrarlanmasını istəyirsiniz». Digər tərəfinə isə Could you say that again? yazın. Beləliklə, sadəcə tərcüməni tanımaq əvəzinə ifadəni hansı ehtiyac üçün işlədəcəyinizi məşq edirsiniz.

Ayrı-ayrı sözləri bilmək də vacib olaraq qalır. LuvStudy-də söz məşqləri vasitəsilə ingilis sözlərini tərcümə və səsləndirmə ilə öyrənə bilərsiniz. Bu məqalədəki ifadə və dialoqlardan isə müstəqil şəkildə əlavə danışıq məşqi üçün istifadə edin.

Həmçinin oxuyun: Tələffüz və dinləyib-anlama: audio, fonetik transkripsiya və beş dəqiqəlik məşq

Cavabları ilə çalışmalar

1. İfadələri tamamlayın

Hər sözdən bir dəfə istifadə edin: mind, way, decision, looking, sure.

1. Could you help me? I'm ___ for the station.
2. I'm on my ___.
3. Would you ___ closing the door?
4. We need to make a ___ today.
5. Make ___ you have your ticket.

Cavablar: 1 — looking; 2 — way; 3 — mind; 4 — decision; 5 — sure.

2. Vəziyyətə uyğun ifadəni seçin

1. Qarşınızdakı adam çox sürətlə danışır. Ondan daha yavaş danışmağı xahiş edin.
2. İzahı başa düşdünüz və məntiqli hesab edirsiniz.
3. Qarşınızdakı adama tələsməyə ehtiyac olmadığını bildirmək istəyirsiniz.

Mümkün cavablar: 1 — Could you speak more slowly? 2 — That makes sense. 3 — Take your time.

3. Öz qısa dialoqunuzu qurun

Planlarınız haqqında söhbətdə I'm thinking of ..., That makes sense və I'd like to ... ifadələrini işlədin. Üç-dörd sətirlik dialoq qurun, sonra planı dəyişib yenidən sınayın.

Siyahıdakı ifadələri danışığa necə çevirmək olar?

Həqiqətən ehtiyacınız olan ifadələri seçin, onları konkret vəziyyətlə birlikdə öyrənin və öz cümlələrinizdə işlədin. Could you say that again? ifadəsini nə vaxt deməyi bilmək onu sadəcə siyahıda tanımaqdan daha faydalıdır. Bu gün bir neçə ifadədən başlayın və növbəti məşğələdə onlara yenidən qayıdın.