Yüzlərlə ingilis sözü bilsəniz də, söhbət zamanı ilişib qala bilərsiniz. Səbəb sadədir: real nitqdə biz nadir hallarda ayrı-ayrı sözlərlə ünsiyyət qururuq. Hazır məna vahidlərindən — ifadə və qəliblərdən istifadə edirik.
Hər dəfə yalnız bir söz öyrənmək əvəzinə hazır ifadələri (chunks) mənimsədikdə danışıq sürətlənir: beyin hər cümləni sıfırdan yığmaq əvəzinə hazır qəlibi yaddaşdan çağırır. Aşağıdakı praktik sistem bu qəlibləri öyrənməyə və daha inamla danışmağa kömək edəcək.
Dil vahidləri — “chunks” nədir və onlar danışığı niyə sürətləndirir?
Chunk dərhal işlədə biləcəyiniz hazır ifadə və ya qəlibdir. Məsələn:
- qəliblər: The thing is…, I’m not sure if…
- geniş yayılmış söz birləşmələri: make a decision, heavy rain
- ünsiyyət üçün qısa ifadələr: Sounds good, That makes sense
Bu üsul niyə işləyir? Çünki beyin üçün qəlibləri yadda saxlamaq və işlətmək hər ifadəni ayrı-ayrı sözlərdən yığmaqdan daha asandır.
Söhbətdə ən çox işə yarayan altı ifadə növü
- 1) Sabit söz birləşmələri (sözlərin təbii birləşməsi): make a decision, take a break.
- 2) Nitq qəlibləri (cümlə çərçivələri): I think…, It depends on….
- 3) Sual konstruksiyaları: Could you…?, Do you mind if…?
- 4) Fikirləri əlaqələndirən ifadələr: By the way, To be honest, In general.
- 5) Gündəlik qısa söhbət ifadələri: How’s it going?, Fair enough.
- 6) Hazır blok kimi öyrənilən frazal feillər: find out, pick up, run into.
Hazır ifadələri avtomatik xatırlamaq üçün necə öyrənmək lazımdır?
Əsas prinsip budur: bir ifadə = bir vəziyyət. İfadəni kontekstdən kənar öyrənməyin. Belə edin:
- 1) Tək sözü deyil, bütün ifadəni yazın.
- 2) Vəziyyəti qeyd edin: “Bunu nə zaman deyirəm?”
- 3) Özünüzə aid 2–3 nümunə qurun.
Nümunə:
- İfadə: It depends on…
- Vəziyyət: “bir neçə cavab mümkündür və düzgün cavab şərtlərdən asılıdır”
- Nümunələr: It depends on the price. / It depends on how much time we have.
Biliyi danışıq bacarığına çevirən 3 məşq
1) Əvəzləmə məşqi — qəlibin yalnız bir hissəsini dəyişin.
- I’m looking for a hotel.
- I’m looking for a better option.
- I’m looking for a job.
2) Parafraz — eyni fikri iki fərqli şəkildə deyin.
- I don’t like it. → I’m not a fan of it.
- It’s expensive. → It seems overpriced.
3) Mini-dialoqlar (2 sətir) — vəziyyətə alışmaq üçün ifadələri “cüt-cüt” öyrənin.
- A: Can we reschedule?
- B: Sure. What time works for you?
Həmçinin oxuyun: Tələffüz və dinləyib-anlama: audio, fonetik transkripsiya və beş dəqiqəlik məşq
Söhbət üçün 20 universal qəlib (A2–B1)
- I think…
- I guess…
- I’m not sure if…
- The thing is…
- What I mean is…
- It depends on…
- As far as I know…
- From my point of view…
- In general,…
- By the way,…
- To be honest,…
- If I understand correctly,…
- Could you…?
- Do you mind if…?
- Would you like to…?
- That makes sense.
- Sounds good to me.
- I’d rather…
- I’m looking for…
- I’m used to…
Üsulun işləməsinə mane olan geniş yayılmış səhvlər
- İfadəni vəziyyət olmadan öyrənmək. Kontekst olmadıqda söhbət zamanı onu xatırlamaq daha çətin olur.
- Nadir və təsirli görünən ifadələri toplamaq. Tez-tez işlənən sadə danışıq ifadələri daha faydalıdır.
- Qüsursuz danışmağa çalışmaq. Əvvəlcə axıcılığa və avtomatik xatırlamaya, sonra dəqiqliyə diqqət yetirin.
Həmçinin oxuyun: İngilis dilində zamanlar: qarışdırmadan necə öyrənmək olar — yeni başlayanlar üçün izah
Yekun: bu gün daha tez danışmağa necə başlamaq olar?
İşdə, səyahətdə və ya gündəlik söhbətdə sizə həqiqətən lazım olacaq beş hazır ifadə seçin. Hər biri ilə özünüzə aid 2–3 nümunə qurun, onları ucadan deyin və sabah təkrarlayın. 1–2 həftədən sonra faydalı ifadələrin daha az səy göstərərək ağlınıza gəldiyini görəcəksiniz.
