Ағылшын тілін үйренудегі ең жиі кездесетін қиындық — жаңа сөзді үйрену емес, оны есте сақтау. Сөздер тізімін ашып, жылдам қарап шыққанда: «Иә, бұларды білемін», — деп ойлайсыз. Ал келесі күні олардың жартысы ұмытылады. Бұл жалқаулықтан немесе жадыңыздың нашарлығынан емес. Белсенді қолдану арқылы бекімеген ақпаратты ми табиғи түрде ығыстырып шығарады.
Жақсы жаңалық: сөздерді есте сақтау үшін ерекше қабілет те, сағаттап жаттау да қажет емес. Әр сөзді «таныс» күйден «оңай еске түседі» деңгейіне жеткізетін қарапайым жүйе керек. Төмендегі әдіс көпшілікке сай келеді және «сабақ → тест» форматына оңай үйлеседі.
Сөздер неліктен тез ұмытылады?
Жаңа сөздердің бір күннің ішінде ұмытылуына әдетте үш себеп бар:
- Белсенді еске түсірудің орнына танып қою. Карточкаға қарағанда ми сөзді таниды. Бірақ сөзді тану мен оны ешбір көмексіз еске түсіру — екі бөлек дағды.
- Өзіңізді тексермеу. Тест болмаса, әлсіз тұстарыңызды көрмейсіз де, барлық сөзді бірдей қайталап, уақытыңызды бос жұмсайсыз.
- Аралықтың болмауы. Бір ұзақ қайталаудан гөрі, ми ұмыта бастаған сәттерде кесте бойынша қайталау тиімдірек.
Негізгі қағида: «сабақ → тест → қателер → қайталау»
Бұл — оқуды нақты нәтижеге айналдыратын қысқа әрекеттер тізбегі:
- Сабақ: әр сөзбен танысыңыз: мағынасын, дыбысталуын және жазылуын үйреніңіз.
- Тест: сөзді белсенді түрде еске түсіруге тырысыңыз — шынайы үйрену осы кезде жүреді.
- Қателер: әлі жадыңызда орнықпаған сөздерді анықтаңыз.
- Қайталау: қиын сөздерді сенімді меңгергенше белгілі бір аралықпен оларға қайта оралыңыз.
Бұл жүйеде сөз санына қарағанда оқу айналымының сапасы маңызды. Барлық кезеңді дұрыс орындасаңыз, күніне он минуттың өзі нәтиже береді.
1-қадам. Сабақ: сөзді жадта сақталатындай үйреніңіз
Сабақ кезеңіндегі міндетіңіз — сөзді бірден мәңгілікке жаттап алу емес, дұрыс байланыстар қалыптастыру:
- Сөз (жазылуы)
- Мағына (аудармасы)
- Дыбысталуы (аудио және айтылым)
Шағын ереже: бір сөзге 10–20 секунд жеткілікті. Бір жерде ұзақ бөгелмеңіз. Азырақ сөз үйреніп, кейін тест тапсырып, қателерді қайталаған пайдалырақ.
Жаттығу: сөзді екі рет тыңдап, бір рет дауыстап айтыңыз, тіпті ақырын айтсаңыз да болады. Бұл сөзді әңгімеден және бейнеден тану ықтималдығын едәуір арттырады.
Сондай-ақ оқыңыз: Айтылым және тыңдап түсіну: аудио, фонетикалық транскрипция және бес минуттық жаттығу
2-қадам. Тест: ол неліктен қайта оқудан маңызды?
Тест тапсырғанда ең маңызды әрекетті орындайсыз: жауапты еске түсіруге тырысасыз. Тіпті қате жауаптың өзі миға бұл ақпараттың маңызды екені туралы күшті белгі береді. Сондықтан тест жай емтихан емес, оқудың тиімді түрі.
Қарапайым өлшем бар: тестте дұрыс аударманы таңдай алсаңыз, сөз жадыңызда орныға бастаған. Үнемі қателессеңіз, ол әлі толық меңгерілмеген және көбірек қайталауды қажет етеді.
3-қадам. Қателер пайдалы, олардан көңіліңіз түспесін
Көп адам сөздерді үйреніп, тест тапсырып, қателерін көреді де... ары қарай кете береді. Бұл спортзалда жаттығып жүріп, әлсіз бұлшықеттерге мән бермеумен бірдей.
Қателер жеке қайталау тізіміңізді құрайды. Соның арқасында білетін сөздерге уақыт кетірмей, қиналатын сөздерге назар аударасыз.
Алтын ереже: қателерді қайталауға жұмсалған бес минут барлық сөзді талғамай қайталауға кеткен 30 минуттан пайдалырақ.
4-қадам. Аралықпен қайталау: ең қарапайым кесте
Сөздерді ұзақ мерзімді жадқа көшіру үшін оларды кесте бойынша қайталаңыз. Қарапайым нұсқасы мынадай:
- Тесттен кейін бірден: 5–10 қатені қайталауға 1–2 минут бөліңіз.
- Келесі күні: сабақты сол қателерді қайталаудан бастаңыз.
- 3–4 күннен кейін: қысқа тексеру, яғни шағын тест өткізіңіз.
- Бір аптадан кейін: соңғы рет тексеріп, біліміңізді бекітіңіз.
Сол сөзге қайтадан қате жауап берсеңіз, уайымдамаңыз. Оған тағы бір айналым ғана қажет. Білім жадта осылай бекиді.
Қажып кетпеу үшін күніне неше сөз үйренген дұрыс?
Шынайы әрі орындалатын межелер:
- Бастапқы деңгей: күніне 5–10 сөз, содан кейін тест.
- Орта деңгей: қателерді де қайталау шартымен күніне 10–20 сөз.
- Уақытыңыз аз болса: бес сөз бен бір тестің өзі — ілгерілеу.
Бірден 50 сөз үйреніп, кейін қайталамасаңыз, тек үстірт таныстық сезімі пайда болады. Дұрыс меңгерілген аз сөз сізді әлдеқайда алға бастырады.
Тастап кетпеу үшін жүйені қалай ыңғайлы етуге болады?
«Бастадым, бірақ тастап кеттім» мәселесінің себебі көбіне қарапайым: оқуға кірісу тым қиын көрінеді. Сабақты ашу мен қателерді қайталауды барынша оңайлатыңыз:
- күн сайын бір уақытта — кофеден кейін, ұйықтар алдында немесе жолда оқыңыз;
- оқу уақытын қысқа ұстаңыз — 10–15 минут;
- әбден шаршағанда емес, әлі де жалғастыра алатындай күйде тоқтаңыз.
Осы жүйеге арналған жеті күндік жоспар
Ертеңнен бастағыңыз келсе, нақты жоспар мынадай:
- 1-күн: сабақ → тест → 5–10 қатені бірден қайталау.
- 2-күн: қателерден бастаңыз → жаңа сабақ → тест.
- 3-күн: кешегі қателерді қайталау + шағын тест.
- 4-күн: жаңа сабақ → тест → қателерді қайталау.
- 5-күн: алғашқы төрт күндегі қателерді қысқаша қайталаңыз.
- 6-күн: жаңа сабақ → тест.
- 7-күн: қиын сөздер бойынша қорытынды тест және қысқа қайталау.
Сондай-ақ оқыңыз: Ағылшын тілі 30 күнде, артық жүктемесіз: қадамдық жоспар және күніне неше сөз үйрену керек
Қорытынды: бұл жүйе неліктен шынымен жұмыс істейді?
Өйткені жүйе ең маңызды әрекетті орындатады: сөзді жай ғана көрудің орнына оны еске түсіру. Содан кейін қиын сөздерді сенімді меңгергенше белгілі бір аралықпен қайта ұсынады.
Жақсы нәтиже үшін шағын қадамнан бастаңыз: 5–10 сөз үйреніп, тест тапсырыңыз және қателерді қайталаңыз. Осы айналымды күн сайын орындаңыз. Бірнеше аптадан кейін үйренген сөздеріңізді өмірдегі жағдайларда жиірек танитын боласыз.
👉 Қазір бастаңыз: Сабақтарды ашу
