Անգլերենի այբուբենն իմանալը դեռ չի նշանակում, որ գիտեք՝ ինչպես կարդալ անգլերեն բառը։ Կարող եք անվանել name բառի բոլոր տառերը և միևնույն ժամանակ չհասկանալ, թե ինչու բառավերջի e-ն չի արտասանվում։ Կարող եք սովորել food բառը, ապա պարզել, որ good բառում ձայնավորն այլ է՝ չնայած նույն oo գրությանը։ Այս դժվարություններն ունեն բացատրություններ, սակայն ոչ բոլոր բառերն են ենթարկվում մեկ պարզ կանոնի։
Անգլերեն բառեր կարդալ սովորելը նշանակում է ճանաչել տառերի ու հնչյունների կրկնվող կապերը, նկատել, թե երբ են դրանք փոխվում, և իմանալ՝ ինչպես ստուգել նախնական ենթադրությունը։ Նպատակը գիրքը բացելուց առաջ հսկայական աղյուսակ անգիր անելը չէ։ Պետք է յուրացնել օգտակար օրինաչափություններ և դրանք կապել այն բառերի հետ, որոնց արտասանությունն արդեն գիտեք։
Այս ուղեցույցը բացատրում է սկսնակների համար հիմնական օրինաչափությունները՝ ձայնավորներ, բառավերջի չարտասանվող e, տարածված տառակապակցություններ, չարտասանվող տառեր, բառային շեշտ և քերականական վերջավորություններ։ Օրինակները տրված են համապատասխան բացատրությունների կողքին։ Հիմնական ուշադրությունը գրավոր բառերը բարձրաձայն ճիշտ կարդալուն է․ տեքստը հասկանալու համար անհրաժեշտ են նաև բառապաշար և քերականություն։
Կարդացեք հնչյուններն ու հնչյունախմբերը, ոչ թե տառերի անունները
Տառերի անուններն օգտակար են, երբ բարձրաձայն տառ առ տառ ասում եք որևէ անուն կամ հասցե։ Բառ կարդալը այլ առաջադրանք է։ M տառի անունը /em/ է, բայց map /mæp/ բառի սկզբում այն նշանակում է /m/ հնչյունը։ M–A–P տառերի անունները միացնելով՝ բառը կասեք տառ առ տառ, այլ ոչ թե կարտասանեք այն։
Գրավոր տառերը գործում են նաև խմբերով։ shop /ʃɒp/ բառում sh-ը նշանակում է մեկ հնչյուն։ Մինչդեռ x-ը box /bɒks/ բառում նշանակում է /k/ + /s/ հաջորդականությունը։ Հետևաբար, գրավոր տառերը հաշվելով չեք իմանա՝ քանի հնչյուն պետք է արտասանել։
Նոր բառի հանդիպելիս, մինչև տառ առ տառ կարդալը, փնտրեք ծանոթ տառախմբեր։ sh, ee տառակապակցությունը կամ տարածված վերջավորությունը ճանաչելը նվազեցնում է առանձին լուծելիք հարցերի քանակը։ Սա մեկնարկային մոտեցում է, ոչ թե բառի մնացած մասը անտեսելու առիթ․ տառախմբի դիրքն ու հարակից տառերը նույնպես կարող են կարևոր լինել։
Կարդացեք նաև՝ Անգլերենի այբուբենը․ բոլոր 26 տառերը, արտասանությունն ու օրինակները
Հնչյունական տառադարձությունն օգտագործեք որպես արտասանության ուղեցույց
Հնչյունական տառադարձությունը ներկայացնում է արտասանությունը, ոչ թե սովորական ուղղագրությունը։ Շեղ գծերի միջև եղած նշանները, օրինակ՝ /mæt/, ցույց են տալիս հնչյունները։ Տառադարձությունը կարող է ցույց տալ տառերից ոչ ակնհայտ հնչյունը, չարտասանվող տառը կամ շեշտի տեղը։ Սովորեք միաժամանակ մի քանի նշան՝ դրանք կապելով ձայնագրությունների հետ, այլ ոչ թե ընկալելով որպես ևս մեկ այբուբեն, որը պետք է լուռ անգիր անել։
Այս ուղեցույցում ː նշանը տառադարձության ընտրված համակարգում ցույց է տալիս երկար ձայնավոր, իսկ ˈ նշանը դրվում է շեշտված վանկից առաջ և նշում հիմնական շեշտը։ Այնպիսի հաջորդականությունը, ինչպիսին է /aɪ/-ը, մեկ վանկի ներսում մի ձայնավոր դիրքից մյուսին սահուն անցում է, ոչ թե առանձին արտասանվող երկու վանկ։ /ʃ/ և /tʃ/ նշանները ներկայացնում են համապատասխանաբար ship և chip բառերի սկզբում լսվող հնչյունները։
Օրինակները հիմնականում հետևում են լեզու սովորողների բառարաններում տարածված բրիտանական արտասանության տարբերակին։ Անհրաժեշտ տեղերում ամերիկյան տարբերակները նշված են առանձին։ Այս երկու տարբերակներից ոչ մեկը չի նկարագրում Բրիտանիայի կամ ԱՄՆ-ի բոլոր խոսողների արտասանությունը։ Նշաններին ծանոթանալու համար օգտվեք Oxford-ի հնչյունական այբուբենի ուղեցույցից, իսկ ձայնագրված օրինակների համար՝ լեզու սովորողների բառարանից։ Հայերեն տառերով մոտավոր գրառումը կարող է ժամանակավոր հուշում լինել, բայց չի կարող ճշգրիտ ներկայացնել անգլերենի բոլոր հնչյունները։
Բաց և փակ վանկեր․ օգտակար օրինաչափություններ, բայց ոչ ամբողջական համակարգ
Վանկը արտասանության միավոր է, որը կազմվում է կենտրոնական հնչյունի՝ սովորաբար ձայնավորի շուրջ։ Վանկերը մի հաշվեք ձայնավոր տառերի քանակով։ Book բառում կա երկու ձայնավոր տառ, բայց մեկ վանկ, իսկ make-ը նույնպես մեկ վանկ ունի՝ չնայած բառավերջի գրավոր e-ին։
Սկսնակների ուսումնական նյութերում փակ վանկի գրության ձևը հաճախ նկարագրվում է որպես ձայնավոր, որին հաջորդում են վանկը փակող մեկ կամ մի քանի բաղաձայններ, ինչպես cat կամ hand բառերում։ Այդպիսի վանկի ձայնավորը հաճախ կարճ է։ Բաց վանկի գրության ձևն ավարտվում է ձայնավոր տառով, ինչպես me կամ go բառերում․ ձայնավորի արտասանությունը հաճախ նման է տառի անվանը։ Սրանք գրության օրինաչափությունները սովորեցնելու օգտակար անվանումներ են, ոչ թե ցանկացած երկար բառ վանկերի բաժանելու ու արտասանելու անսխալական միջոց։
Այնպիսի բառերը, ինչպիսիք են make-ը և time-ը, այստեղ ավելի հարմար է դիտարկել որպես առանձին՝ ձայնավոր–բաղաձայն–չարտասանվող e օրինաչափություն։ Չարտասանվող տառը երկրորդ հնչող վանկ չի ստեղծում։ Տարբեր դասընթացներ վանկային օրինաչափությունները տարբեր կերպ են դասակարգում, ուստի չորս կամ վեց տեսակ ներկայացնող աղյուսակը պետք է ընկալել որպես ուսուցման համակարգ, ոչ թե երաշխիք, որ անգլերենի բոլոր բառերն առանց բացառության տեղավորվում են դրա մեջ։
Կարճ ձայնավորներ․ սովորեք հնչյունը, ոչ միայն անվանումը
Օգտակար մեկնարկ է կարճ բառը, որում ձայնավորը գտնվում է բաղաձայնների միջև։ Տարածված օրինակներ են՝ a-ն cat /kæt/ բառում, e-ն՝ bed /bed/ բառում, i-ն՝ sit /sɪt/ բառում, o-ն՝ բրիտանական hot /hɒt/ տարբերակում, և u-ն՝ cup /kʌp/ բառում։ Յուրաքանչյուր օրինաչափություն սովորեք բառի և դրա ձայնագրության միջոցով։
Կարճ ձայնավոր արտահայտությունը չի նշանակում, որ ճիշտ հնչյունը կարելի է ստանալ պարզապես մեկ այլ ձայնավոր կարճացնելով։ ship /ʃɪp/ և sheep /ʃiːp/ բառերի ձայնավորները տարբերվում են և՛ հնչողությամբ, և՛ սովորական տևողությամբ։ Կարևոր են լեզվի դիրքն ու բերանի ձևը։ Լսեք տարբերությունը և փորձեք կրկնել այն․ նույն հայերեն ձայնավորը պարզապես ավելի երկար արտասանելը կարող է չստեղծել անհրաժեշտ տարբերությունը։
Նույնիսկ այս հիմնական գրությունների դեպքում կան տարբերություններ։ Put /pʊt/ բառի ձայնավորը տարբերվում է cut /kʌt/ բառի ձայնավորից՝ ուղեցույցում ընդունված արտասանական տարբերակում։ Ամերիկյան hot բառի ձայնավորը սովորաբար /ɑː/ է՝ բրիտանական բառարաններում տրվող /ɒ/-ի փոխարեն։ Նման տարբերությունները օրինաչափություններն անօգուտ չեն դարձնում․ դրանք ցույց են տալիս, որ օրինաչափությունը պետք է հուշի ստուգման ենթակա արտասանություն, այլ ոչ թե գերակայի վստահելի ձայնագրությանը։
Բառավերջի չարտասանվող e․ ինչու են hat և hate բառերը տարբեր հնչում
Շատ կարճ բառերում բառավերջի չարտասանվող e-ն ուղեկցվում է նախորդ ձայնավորի փոփոխությամբ։ Համեմատեք hat և hate բառերը․ գրավոր e-ն հնչող վանկ չի ավելացնում, բայց ձայնավորը /æ/-ից փոխվում է /eɪ/-ի։ Ուսուցիչները երբեմն սա նկարագրում են այսպես՝ ձայնավորն արտասանվում է իր տառի անվան պես։
| Առանց բառավերջի e-ի | Բառավերջի չարտասանվող e-ով | Ձայնավորի փոփոխությունն այս օրինակներում |
|---|---|---|
| hat /hæt/ | hate /heɪt/ | /æ/ → /eɪ/ |
| sit /sɪt/ | site /saɪt/ | /ɪ/ → /aɪ/ |
| not /nɒt/ | note /nəʊt/ | /ɒ/ → /əʊ/ |
| cut /kʌt/ | cute /kjuːt/ | /ʌ/ → /juː/ |
Ուսուցման այս օրինաչափությունում երկար ձայնավոր անվանումը միայն տևողության մասին չէ․ /eɪ/-ը և /aɪ/-ը մի ձայնավոր դիրքից մյուսին անցումներ են, իսկ /juː/-ն ձայնավորից առաջ ներառում է բաղաձայն հնչյուն։ Աղյուսակն ընկալեք որպես գրության օրինաչափություն։ Թեմային առնչվող վարժություն կա British Council-ի՝ հնչյունների և գրության համապատասխանության առաջադրանքում։
Այս օրինաչափությունը համընդհանուր չէ։ Have /hæv/, give /ɡɪv/ և love /lʌv/ բառերն ավարտվում են չարտասանվող e-ով, բայց դրանցում ձայնավորի վերոնշյալ փոփոխությունը տեղի չի ունենում։ Տարածված բացառությունները սովորեք որպես ամբողջական բառեր՝ ծանոթ բառը կանոնին հարմարեցնելու փոխարեն։
Ձայնավորների կապակցություններ․ ճանաչեք տառախումբը, ապա ստուգեք բառը
Երկու ձայնավոր տառերը կարող են նշանակել մեկ ձայնավոր հնչյուն կամ մի ձայնավոր դիրքից մյուսին սահուն անցում։ Կապակցությունը ճանաչելն օգնում է խուսափել յուրաքանչյուր տառն առանձին կարդալուց։ Սակայն չկա կանոն, ըստ որի՝ երկու ձայնավորներից առաջինը միշտ պետք է արտասանվի այբուբենում իր անվան պես։ Արտասանությունը որոշվում է ամբողջական բառով և դրա գրության օրինաչափությամբ։
| Գրությունը | Օգտակար մեկնարկային օրինակներ | Ինչին ուշադրություն դարձնել |
|---|---|---|
| ee | see /siː/, green /ɡriːn/ | Տառերը նշանակում են մեկ ձայնավոր հնչյուն, ոչ թե երկու վանկ։ |
| ea | team /tiːm/ | Համեմատեք bread /bred/ բառի հետ․ նույն գրությունն ունի մեկ այլ արտասանություն։ |
| ai, ay | rain /reɪn/, day /deɪ/ | Said /sed/-ը ai կապակցության ընթերցման տարածված բացառություն է։ |
| oa | boat /bəʊt/ | Ամերիկյան տարածված տարբերակում ձայնավորը /oʊ/ է։ |
| oo | food /fuːd/, good /ɡʊd/ | Այս ծանոթ բառերի ձայնավորները տարբեր են։ |
| oi, oy | coin /kɔɪn/, boy /bɔɪ/ | Մի ձայնավոր դիրքից մյուսին անցումը տեղի է ունենում մեկ վանկի ներսում։ |
| ou, ow | out /aʊt/, now /naʊ/ | Համեմատեք snow /snəʊ/ և young /jʌŋ/ բառերի հետ․ այս գրություններն ունեն ընթերցման մի քանի տարբերակ։ |
Աղյուսակի օգնությամբ կազմեք նման գրությամբ բառերի փոքր խմբեր, բայց մի ենթադրեք, որ ամբողջ սյունակն ունի մեկ արտասանություն։ Բացառություն սովորելիս այն գրանցեք ծանոթ օրինաչափության կողքին։ team բառը bread-ի հետ համեմատելը հստակ ցույց է տալիս տարբերությունը և հիշեցնում, որ նոր ea պարունակող բառի արտասանությունը պետք է ստուգել։
Առանձին ուշադրության է արժանի նաև y տառը։ Այն կարող է նշանակել բաղաձայն՝ yes բառի սկզբում, /aɪ/ ձայնավորը՝ my բառում, կամ բառավերջի ձայնավոր, որը սովորաբար տառադարձվում է /i/՝ happy բառում։ Այբուբենում տառի անունը չի հուշում, թե տվյալ բառում այն ինչ դեր ունի։
Բաղաձայն տառեր, որոնց հնչյունը կարող է փոխվել
Բաղաձայն տառերից շատերի ընթերցումը բավական կանխատեսելի է, բայց մի շարք ծանոթ տառեր ունեն մեկից ավելի արտասանություն։ C-ն սովորաբար նշանակում է /s/՝ e, i, y տառերից առաջ, ինչպես city բառում, և /k/՝ այնպիսի բառերում, ինչպիսին է cat-ը։ Այս օրինաչափությունն օգտակար է բառին առաջին անգամ հանդիպելիս, բայց այնպիսի կապակցությունները, ինչպիսին է ch-ը, առանձին բացատրություն են պահանջում։
G-ն կարող է նշանակել /dʒ/՝ նույն տառերից առաջ, ինչպես giant բառում։ Այս օրինաչափությունն ավելի քիչ հուսալի է․ get, give և girl բառերը բոլորն էլ սկսվում են /ɡ/ հնչյունով։ Ստուգեք ամբողջական բառը՝ առանց ենթադրելու, որ հաջորդող ձայնավորը միշտ որոշում է հնչյունը։
S-ը կարող է նշանակել /s/ կամ /z/, ինչպես համապատասխանաբար see և rose բառերում։ X-ը կարող է նշանակել /ks/՝ box բառում, բայց /ɡz/՝ exam բառում։ Այս տարբերությունները բառի արտասանությունը սովորելու մասն են, ոչ թե նշան, որ մոռացել եք այբուբենը։
Բաղաձայնների կապակցություններ՝ sh, ch, th, ph և ng
Բաղաձայնների կապակցությունը կարող է նշանակել մեկ հնչյուն կամ հնչյունների հաջորդականություն, որը չի համընկնում առանձին տառերի անունների հետ։ Sh-ը սովորաբար նշանակում է /ʃ/, ինչպես shop բառում։ Ch-ը հաճախ նշանակում է /tʃ/, ինչպես chair բառում, բայց համեմատեք school բառի հետ, որտեղ այն /k/ է, և chef բառի հետ, որտեղ այն /ʃ/ է։ Տարածված արտասանությունն ընդունեք որպես մեկնարկային տարբերակ, իսկ այս հաճախ հանդիպող բացառությունները սովորեք առանձին։
Th-ը սովորաբար նշանակում է կա՛մ /θ/, ինչպես think բառում, կա՛մ /ð/, ինչպես this բառում։ Այս հնչյուններն արտասանելիս լեզվի ծայրը վերին առջևի ատամների մոտ է կամ թեթևակի հպվում է դրանց, իսկ օդն անցնում է նեղ ճեղքով։ Առաջին հնչյունը խուլ է, երկրորդը՝ ձայնեղ։ Ձայնեղությունը նշանակում է ձայնալարերի թրթռում․ կարող եք համեմատել երկուսը՝ թեթևակի հպվելով ձեր կոկորդին։ Այս հնչյուններից ոչ մեկը մի փոխարինեք մշտապես հայերենի որևէ հնչյունով։ Լսեք և վարժեք հենց անգլերեն հնչյունների տարբերությունը։
Ph-ը հաճախ նշանակում է /f/, ինչպես phone բառում։ sing /sɪŋ/ բառում ng-ը նշանակում է բերանի խոռոչի հետին մասում կազմվող մեկ ռնգային հնչյուն․ դրան առանձին /ɡ/ չի հաջորդում։ Սակայն finger բառի արտասանությունը ներառում է /ŋɡ/։ Այսպիսով, ng գրությունը միշտ չէ, որ համապատասխանում է հնչյունների ճիշտ նույն հաջորդականությանը։
Ck-ը սովորաբար նշանակում է մեկ /k/, ինչպես back բառում, իսկ qu-ն սովորաբար նշանակում է /kw/, ինչպես quick բառում։ Հարակից բաղաձայն հնչյունների միջև ինքնաբերաբար ձայնավոր մի ավելացրեք։ Այնպիսի բառում, ինչպիսին է stop-ը, սկզբի /s/ և /t/ հնչյունները արտասանվում են միասին՝ առանց լրացուցիչ վանկի։
Չարտասանվող տառեր․ ինչու որոշ գրավոր տառեր չեն հնչում
Չարտասանվող տառը մնում է բառի գրության մաս, բայց սովորական արտասանության մեջ առանձին հնչյուն չունի։ Սա կարող է անսովոր թվալ, եթե սովոր եք հայերենում գրության և արտասանության ավելի սերտ կապին։ Բոլոր տեսանելի տառերն արտասանելը ինքնին չի դարձնում ընթերցումն ավելի ճիշտ․ դրանով ծանոթ անգլերեն բառը կարող եք վերածել հնչյունների անծանոթ հաջորդականության։
Օգտակար օրինակներ են՝ բառասկզբի չարտասանվող k-ն՝ know և knee բառերում, բառասկզբի չարտասանվող w-ն՝ write և wrong բառերում, ու բառավերջի չարտասանվող b-ն՝ lamb և climb բառերում։ hour բառը սկսվում է ձայնավոր հնչյունով, քանի որ նրա h-ն չի արտասանվում։ Նման բառ առաջին անգամ գրանցելիս նշեք չարտասանվող մասը։
Այլ գրություններ ունեն արտասանության մի քանի հնարավոր տարբերակ։ Gh-ը չի արտասանվում night բառում, նշանակում է /f/՝ laugh բառում, և նշանակում է /ɡ/՝ ghost բառում։ Այս բառերը սովորեք ձայնագրությունների հետ՝ յուրաքանչյուր gh չարտասանվող համարելու փոխարեն։ British Council-ը տալիս է նաև չարտասանվող տառերի տարածված օրինաչափությունների լրացուցիչ բացատրություն։
Ձայնավորները r-ի հարևանությամբ․ բրիտանական և ամերիկյան արտասանության տարբերությունները
Երբ ձայնավորին գրավոր հաջորդում է r, վերը ներկայացված պարզ օրինաչափությունները կարող են այլևս չհուշել դրա արտասանությունը։ Համեմատեք ընդունված բրիտանական տարբերակի cat /kæt/ և car /kɑː/ ձևերը։ Օգտակար է ճանաչել այնպիսի կապակցություններ, ինչպիսիք են ar, or, er, ir և ur, բայց դրանցից յուրաքանչյուրը դարձյալ պետք է կապել իրական բառերի և շեշտի հետ։
Բրիտանական այս տարբերակում շեշտված or-ը հաճախ նշանակում է /ɔː/, ինչպես born /bɔːn/ բառում։ Շեշտված er, ir, ur կապակցությունները հաճախ ունեն նույն /ɜː/ արտասանությունը, ինչպես term /tɜːm/, bird /bɜːd/ և turn /tɜːn/ բառերում։ Շեշտի վերաբերյալ պայմանը կարևոր է․ teacher բառի անշեշտ վերջավորությունում դրա փոխարեն թույլ ձայնավոր է։ Այս օրինակները տալիս են օգտակար խմբեր, բայց պետք է հաշվի առնել նաև հանդիպող բացառություններն ու արտասանական տարբերությունները։
Բրիտանական բառարանների տարածված՝ ոչ ռոտիկ արտասանական տարբերակում գրավոր r-ը չի արտասանվում բաղաձայնից կամ դադարից առաջ։ Ամերիկյան տարածված՝ ռոտիկ տարբերակում այն արտասանվում է։ Ահա թե ինչու բառարանը կարող է car բառի համար տալ բրիտանական /kɑː/ և ամերիկյան /kɑːr/ ձևերը։ Կապակցված խոսքում առաջին տարբերակով խոսող բրիտանացին կարող է արտասանել կապող /r/ հնչյունը, եթե հաջորդ բառը սկսվում է ձայնավորով, ինչպես car engine կապակցության մեջ։
Ոչ բոլոր բրիտանական արտասանական տարբերակներում է այս r-ը բաց թողնվում, և ոչ բոլոր ամերիկյան տարբերակներն են հետևում նույն օրինաչափությանը։ Սկսնակին պետք չէ տիրապետել բոլոր տարածաշրջանային տարբերություններին։ Ձեր վարժանքների համար օգտվեք հստակ արտասանական նմուշից՝ միաժամանակ ընդունելով, որ բառարանի մեկ այլ ձայնագրություն նույնպես կարող է ճիշտ լինել։
Բառային շեշտ և թույլ ձայնավորներ․ ինչու բոլոր տառերը միատեսակ հստակ չեն հնչում
Մի քանի վանկ ունեցող բառում սովորաբար դրանցից մեկն է կրում հիմնական շեշտը։ Այն մյուսներից ավելի ընդգծված է՝ ձայնի բարձրության, տևողության ու ուժգնության համադրման շնորհիվ։ Անգլերենում շեշտը բոլոր բառերում ամրագրված չէ առաջին կամ վերջին վանկի վրա, ուստի միայն գրությունը միշտ չէ, որ հուշում է դրա տեղը։ Բառարանում տրվող շեշտի նշանը սովորելու ենթակա տեղեկության մի մասն է։
about /əˈbaʊt/ բառում հիմնական շեշտն ընկնում է երկրորդ վանկի վրա։ Առաջին ձայնավորը /ə/-ն է, որը կոչվում է շվա․ այն անշեշտ վանկերում տարածված թույլ ձայնավոր է։ Այն չի հնչում այնպես, ինչպես այբուբենում A տառի անունը։ Շվան կարող է արտահայտվել տարբեր ձայնավոր տառերով․ սա պատճառներից մեկն է, թե ինչու յուրաքանչյուր ձայնավորն իր ամենածանոթ հնչյունով կարդալը կարող է հանգեցնել անբնական արտասանության։
Ամեն անշեշտ ձայնավոր չէ, որ վերածվում է շվայի։ happy բառում վերջին անշեշտ ձայնավորը սովորաբար տառադարձվում է /i/։ Կարդացեք ամբողջ տառադարձությունը և լսեք ամբողջ բառը՝ բոլոր թույլ վանկերը նույն հնչյունով փոխարինելու փոխարեն։ Նոր բառ գրանցելիս իմաստի հետ միասին նշեք նաև շեշտը։
Երբ բառերն ավելի երկար են դառնում, դրանք բաժանեք արտասանելու համար հարմար մասերի՝ առանց յուրաքանչյուր մասը միատեսակ շեշտելու։ Անհրաժեշտության դեպքում վարժեք այդ մասերը, ապա նորից միացրեք բառն իր բնական շեշտով։ Բառը բաժանելու նպատակը այն ամբողջությամբ արտասանելուն օգնելն է, ոչ թե խոսքն առանձին հատվածների հաջորդականության վերածելը։
Ինչպես արտասանել -s և -es վերջավորությունները
Հոգնակի թվի կանոնավոր վերջավորությունն ու բայի եզակի թվի երրորդ դեմքի վերջավորությունն ունեն արտասանության երեք տարածված տարբերակ։ Ընտրությունը կախված է բառի հիմքի վերջին հնչյունից, ոչ թե պարզապես վերջին գրավոր տառից։ Նույն սկզբունքը բացատրում է, թե ինչու cats, dogs և buses բառերը չեն ավարտվում հնչյունների նույն հաջորդականությամբ։
Խուլ /p, t, k, f, θ/ հնչյուններից հետո վերջավորությունն արտասանվում է /s/՝ cats /kæts/։ Ձայնավոր հնչյուններից և ձայնեղ բաղաձայններից հետո՝ բացի հաջորդ խմբում նշված հնչյուններից, այն արտասանվում է /z/՝ dogs /dɒɡz/, plays /pleɪz/։ /s, z, ʃ, ʒ, tʃ, dʒ/ հնչյուններից հետո վերջավորությունն ավելացնում է մեկ վանկ, որը սովորաբար տառադարձվում է /ɪz/՝ buses /ˈbʌsɪz/։
Սկսեք այս տարբերությունները լսելուց, այլ ոչ թե նշաններն առանց հնչողության անգիր անելուց։ Ամեն հոգնակի ձևում լրացուցիչ ձայնավոր մի ավելացրեք․ cats-ը մեկ վանկ ունի, ոչ թե երկու։ Ստուգեք նաև՝ արդյոք փոխվում է հենց հիմքը, ինչպես leaf–leaves զույգում․ վերջավորության կանոնը կիրառելը չի փոխարինում անկանոն կամ փոփոխված հիմքը սովորելուն։
Ինչպես արտասանել -ed-ը՝ առանց ավելորդ վանկի
Անցյալի կանոնավոր -ed վերջավորությունը նույնպես ունի արտասանության երեք տարածված տարբերակ։ /t/ կամ /d/ հնչյունից հետո այն ավելացնում է մեկ վանկ՝ wanted /ˈwɒntɪd/, needed /ˈniːdɪd/։ Սա վերջավորության /ɪd/ տարբերակն է։ Միայն գրությունը չափանիշ չէ․ նախ որոշեք բայի վերջին հնչյունը՝ մինչև վերջավորությունն ավելացնելը։
Մյուս խուլ բաղաձայններից հետո վերջավորությունն արտասանվում է /t/, ինչպես worked /wɜːkt/ և washed /wɒʃt/ բառերում։ Ձայնավոր հնչյուններից և մյուս ձայնեղ բաղաձայններից հետո այն արտասանվում է /d/, ինչպես played /pleɪd/ բառում։ Այս ձևերում բառավերջում առանձին վանկ չի առաջանում։ British Council-ի՝ անցյալի կանոնավոր ձևերի ուղեցույցը տալիս է արտասանության այս երեք տարբերակների լրացուցիչ օրինակներ։
Այս բացատրությունը վերաբերում է բայերի կանոնավոր վերջավորություններին։ Որպես ածական գործածվող որոշ բառեր ունեն իրենց արտասանությունը, ինչպես a learned professor կապակցության մեջ, որտեղ learned-ը երկու վանկ ունի։ Սկսնակը կարող է նման օրինակները սովորել որպես ամբողջական արտահայտություններ՝ բայի կանոնավոր վերջավորության կանոնը գրավոր ed-ով ավարտվող բոլոր բառերի վրա տարածելու փոխարեն։
Ինչու է համատեքստը երբեմն փոխում բառի ընթերցումը
Երբեմն նույն կերպ գրված բառն ունի տարբեր արտասանություններ՝ կախված իմաստից կամ քերականական գործածությունից։ Սկզբնական ուսուցման համար օգտակար օրինակ է read բայը։ Դրա հիմնական ձևը և ներկա ժամանակի՝ առանց -s վերջավորության ձևն արտասանվում են /riːd/, իսկ անցյալ ժամանակի ձևն ու անցյալ դերբայը՝ /red/։ Գրությունը չի փոխվում։
These days, I read every evening. նախադասությունը նկարագրում է ներկա սովորություն, ուստի read-ն արտասանվում է /riːd/։ I read it yesterday. նախադասությունում անցյալի համատեքստը պահանջում է /red/ արտասանությունը։ Գրավոր ea կապակցությունն ինքնին չի կարող որոշել դա։ Լեզու սովորողների բառարանները նշում են այս ձևերը․ տե՛ս Cambridge բառարանի՝ read բառի հոդվածը։
Նախադասությունը բարձրաձայն կարդալուց առաջ նախ նայեք այն՝ իմաստը հասկանալու համար։ Իմանալը, թե ով ինչ է անում և երբ, օգնում է ընտրել ճիշտ ձևը, բառերը խմբավորել ըստ իմաստի և տեղադրել շեշտադրումները։ Հետևաբար, ճիշտ ընթերցումը միայն տառերը հնչյունների վերածելու վարժություն չէ․ այն աստիճանաբար կապում է արտասանությունը բառապաշարի ու քերականության հետ։
Կարդացեք նաև՝ Արտասանություն և լսելով հասկանալու հմտություն․ աուդիո, հնչյունական տառադարձություն և հինգ րոպեանոց վարժություն
Առանձին բառերից դեպի ամբողջական նախադասություն
Նախադասության մեջ խոսողները սովորաբար բոլոր բառերը միատեսակ չեն շեշտադրում և ամեն բառից հետո դադար չեն տալիս։ Կարևոր տեղեկությունը սովորաբար ավելի ընդգծված է, մինչդեռ ծանոթ քերականական սպասարկու բառերը կարող են թույլ հնչել։ Օրինակ՝ անշեշտ can-ը հաճախ ունի թույլ /kən/ ձևը՝ լիարժեք /kæn/-ի փոխարեն։ Թե որ բառերն են ընդգծվում, կախված է ասելիքից և համատեքստից։
Սկսեք հստակ, ուշադիր արտասանությունից, ապա համեմատեք այն համապատասխան արտահայտության ձայնագրության հետ։ Լսեք, թե որ բառերն են արտասանվում միասին որպես խումբ, և որտեղ են դադարներն օգնում փոխանցել իմաստը։ Կետադրությունը հուշումներ է տալիս, բայց բնական խոսքը չի ստացվում յուրաքանչյուր գրավոր նշանի մոտ նույն տևողությամբ դադար ավելացնելով։
Պետք չէ անմիջապես նմանակել շատ արագ խոսքը կամ դիտմամբ բաց թողնել հնչյունները։ Սկզբում այնպես արեք, որ բառերը ճանաչելի լինեն, իսկ իմաստը՝ պարզ։ Ապա մի քանի անգամ վարժեք կարճ արտահայտությունը՝ առանձին հնչյուններից ուշադրությունն աստիճանաբար տեղափոխելով ամբողջ արտահայտության հնչողության վրա։ Բառերի և նախադասությունների ձայնագրությունները ծառայում են փոխկապակցված, բայց տարբեր նպատակների։
Ինչ անել անծանոթ բառի հանդիպելիս
Սկսեք ծանոթ տառախմբերն ու վերջավորությունները նկատելուց։ Ստուգեք՝ կա՞ արդյոք չարտասանվող e-ով ձև կամ ծանոթ ձայնավորների կապակցություն, բայց առաջին ընթերցումն ընդունեք որպես ենթադրություն։ Երկար բառի շեշտի տեղը վստահորեն մի որոշեք միայն այն պատճառով, որ վանկերից մեկը ծանոթ տեսք ունի։
Ամբողջական բառը փնտրեք լեզու սովորողների բառարանում։ Ստուգեք դրա իմաստն ու քերականական ձևը, կարդացեք տառադարձությունը և լսեք համապատասխան ձայնագրությունը։ Ձեր նախնական ենթադրությունը համեմատեք լսածի հետ․ անսպասելին ձայնավո՞րն էր, չարտասանվող տա՞ռը, վերջավորությո՞ւնը, թե՞ շեշտը։ Այդ առանձնահատկությունը գտնելը հստակեցնում է՝ ինչ պետք է հիշել։
Ապա բառն արտասանեք առանց ձայնագրության, ևս մեկ անգամ ստուգեք և օգտագործեք կարճ արտահայտության մեջ։ Եթե այն խախտում է ծանոթ օրինաչափությունը, ձեր գրառումներում դրեք այդ օրինաչափության սովորական օրինակի կողքին։ Դուք միաժամանակ ստեղծում եք հայտնի արտասանություններով բառապաշար և սովորում ընթերցանության ընդհանուր մոտեցումներ։ Cambridge-ի արտասանության էջերը տրամադրում են և՛ բրիտանական, և՛ ամերիկյան ձայնագրություններ։
Ինչպես վարժել ընթերցանությունը՝ առանց այն գուշակության վերածելու
Միաժամանակ աշխատեք մեկ տարբերության վրա։ Պարապմունքը կարող է նվիրված լինել բառավերջի չարտասանվող e-ին, oo-ի ընթերցման երկու տարածված տարբերակներին կամ /ɪ/ և /iː/ հնչյունների տարբերությանը։ Կարդացեք մի քանի ծանոթ օրինակ, լսեք և բացատրեք՝ ինչ է փոխվում։ Այնուհետև փորձեք կարճ նախադասություն՝ այդ բառերից մեկով, որպեսզի օրինաչափությունը չսովորեք միայն որպես առանձին ցանկ։
Ընտրեք կարճ տեքստեր, որոնց բառապաշարը հիմնականում ծանոթ է։ Եթե ամեն բառի համար բառարան է պետք, դժվարանում է միաժամանակ հետևելը և՛ իմաստին, և՛ արտասանությանը։ Նախ կարդացեք՝ հասկանալու համար, ստուգեք այն բառերը, որոնցում վստահ չեք, ապա հատվածը կարդացեք բարձրաձայն։ Նույն հատվածի ձայնագրությունը թույլ է տալիս համեմատել և՛ առանձին հնչյունները, և՛ շեշտերն ու բառերի իմաստային խմբավորումը։
Կարող եք օգտվել LuvStudy-ի բառապաշարի վարժություններից՝ բառերը դրանց իմաստների, տառադարձությունների և ձայնագրությունների հետ կրկնելու համար։ Գրությանը նայելով լսելն օգնում է ծանոթ օրինաչափությունները նկատել իրական բառապաշարում։ Կայքն ինքնաբերաբար չի գնահատում ձեր բարձրաձայն ընթերցումը, իսկ առանձին բառերի ձայնագրությունները չեն փոխարինում կապակցված նախադասություններ լսելուն։
Ստուգեք օրինաչափությունները և բացատրեք ձեր ընտրությունը
Այս առաջադրանքները կրկնում են վերևում բացատրված ընթերցանության սկզբունքները։ Փորձեք հասկանալ յուրաքանչյուր պատասխանի պատճառը, ոչ միայն ընտրել ճիշտ տարբերակը։ IPA-ով բոլոր պատասխանները հետևում են սկզբում նկարագրված արտասանական տարբերակին։
- Ի՞նչ է փոխվում hat /hæt/ և hate /heɪt/ բառերի միջև։ Բառավերջի e-ն վանկ ավելացնո՞ւմ է։
- food և good բառերն այս ուղեցույցում ընդունված արտասանական տարբերակում ունե՞ն նույն ձայնավորը։
- Ինչպե՞ս է կարդացվում sh-ը shop բառում՝ որպես մեկ հնչյո՞ւն, թե՞ որպես երկու տառերի անուններ։
- Գրավոր ո՞ր տառը չի արտասանվում write բառի սկզբում։
- Ո՞ր վանկն է շեշտված about /əˈbaʊt/ բառում, և ի՞նչ է տեղի ունենում առաջին ձայնավորի հետ։
- Ընտրեք կանոնավոր վերջավորության հնչյունը՝ cats — /s/, /z/, թե՞ /ɪz/։
- worked-ն ավարտվում է /t/, /d/, թե՞ /ɪd/ հնչյուններով։ Համեմատեք այն wanted բառի հետ։
- Ինչպե՞ս է արտասանվում read-ը I read it yesterday. նախադասությունում՝ /riːd/, թե՞ /red/։
Պատասխաններ և բացատրություններ
- Ձայնավորը /æ/-ից փոխվում է /eɪ/-ի։ Բառավերջի e-ն չի արտասանվում․ երկու բառերն էլ մեկ վանկ ունեն։
- Ոչ։ Food-ի ձայնավորը /uː/ է, իսկ good-ինը՝ /ʊ/։ oo գրությունը չունի բոլոր դեպքերի համար մեկ ընդհանուր ընթերցում։
- Այն նշանակում է մեկ /ʃ/ հնչյուն։ Տառերի անուններն օգտագործվում են բառը բարձրաձայն տառ առ տառ ասելու համար, ոչ թե բառի հնչյունները միացնելու։
- W-ն չի արտասանվում։ Բառն սկսվում է /r/ հնչյունով, ոչ թե /w/-ով։
- Շեշտված է երկրորդ վանկը։ Առաջին ձայնավորը թույլ /ə/ հնչյունն է, ոչ թե այբուբենում A տառի անունը։
- /s/, քանի որ բառի հիմքն ավարտվում է խուլ /t/ հնչյունով։ Լրացուցիչ վանկ չի ավելացվում։
- Worked բառում վերջավորությունն արտասանվում է /t/՝ /k/-ից հետո, և բառը մնում է միավանկ։ Wanted բառում վերջավորությունն արտասանվում է /ɪd/՝ /t/-ից հետո, և բառն ունի երկու վանկ։
- /red/։ Նախադասությունը վերաբերում է անցյալին, ուստի անհրաժեշտ է անցյալ ժամանակի ձևի արտասանությունը, թեև գրությունը չի փոխվում։
Կարդացեք նաև՝ Անգլերենի քերականություն սկսնակների համար․ հիմնական կանոնները՝ օրինակներով
Ընթերցանության կանոններն օգտակար են դառնում իրական բառերի հետ կապվելիս
Անգլերեն կարդալ սկսելու համար պարտադիր չէ անսխալ կանխատեսել յուրաքանչյուր անծանոթ բառի արտասանությունը։ Պետք է ճանաչել օգտակար օրինաչափությունները, նկատել, թե երբ է բառը տարբերվում դրանցից, և այն հուսալիորեն ստուգել։ Ձայնավորների խմբերը, չարտասանվող տառերը, շեշտն ու վերջավորությունները տալիս են ընդհանուր համակարգ, իսկ ձայնագրություններն ու իմաստալից նախադասությունները ցույց են տալիս, թե այդ համակարգն ինչպես է գործում իրական լեզվում։
Վերադարձեք դժվար օրինաչափությանը՝ մի քանի նոր օրինակով, ապա այդ բառերն օգտագործեք կարճ հատվածում։ Ժամանակի ընթացքում ավելի շատ բառեր անմիջապես կճանաչեք, իսկ ընթերցանության կանոնները կշարունակեն օգնել հաջորդ անծանոթ բառին հանդիպելիս։