Անգլերենի այբուբենը պետք է գալիս նաև առաջին դասերից շատ հետո։ Այն անհրաժեշտ է, երբ հեռախոսով հայտնում եք ձեր անունը, ճշտում էլեկտրոնային փոստի հասցեն, հարցնում, թե ինչպես է գրվում անծանոթ բառը, կամ փորձում հասկանալ բարձրաձայն կարդացած ծածկագիրը։ Այս իրավիճակներում բառի իմաստն իմանալը բավարար չէ․ պետք է ճանաչել և ճիշտ հերթականությամբ անվանել դրա առանձին տառերը։
Այբուբենը սովորելը ծանոթ հերթականությունն անգիր արտասանելուց ավելին է պահանջում։ Պետք է յուրաքանչյուր տառի գրությունը կապել դրա անվան հետ և հասկանալ, թե ինչու այդ անունը կարող է չհամընկնել բառի մեջ լսվող հնչյունին։ Այս ուղեցույցում այդ տարբերությունները բացատրվում են համապատասխան օրինակների կողքին։ Այստեղ կգտնեք նաև ամբողջ այբուբենի տեղեկատու աղյուսակը և կսովորեք տառերն օգտագործել առօրյա առաջադրանքներում։
Քանի՞ տառ կա անգլերենի այբուբենում
Անգլերենի ժամանակակից այբուբենն ունի 26 տառ։ Այն հիմնված է լատինական գրի վրա և սկսվում է A տառով ու ավարտվում Z տառով։ Յուրաքանչյուր տառ ունի մեծատառ և փոքրատառ ձև՝ A–a, B–b, C–c։ Սրանք նույն տառի երկու ձևերն են, ոչ թե առանձին տառեր, ուստի այբուբենում 52 տառ չկա։
Մեծատառերը կոչվում են նաև գլխատառեր։ Դրանք հանդիպում են նախադասությունների սկզբում և հատուկ անուններում, իսկ սովորական բառերի տառերի մեծ մասը փոքրատառ է։ Երկու ձևերը սովորեք միասին․ վերնագրում մեծատառ R տառը ճանաչելը դեռ չի նշանակում, որ մեկ այլ տառատեսակով գրված փոքրատառ r տառը միանգամից կճանաչեք։
Անգլերեն տեքստը կարդում և գրում են ձախից աջ։ Այբբենական հերթականությունը կարևոր է բառարաններում, ցուցիչներում և այբբենական կարգով դասավորված ցանկերում, բայց այն չի հուշում, թե ինչպես արտասանել բառը։ Օգտակար նպատակ է այնքան լավ իմանալ թե՛ հերթականությունը, թե՛ առանձին տառերը, որ կարողանաք դրանք ճանաչել՝ ամեն անգամ A տառից չսկսելով։
Տառը, դրա անունը և խոսքի հնչյունը տարբեր բաներ են
Տառը գրավոր նշան է։ Դրա անունն ասում եք տառն առանձին անվանելիս։ Խոսքի հնչյունը այն է, ինչ լսում և արտաբերում եք խոսելիս։ Այս երեք հասկացությունները տարբերակելով՝ կխուսափեք սկսնակների ամենատարածված սխալներից մեկից՝ բառը կարդալու համար դրա տառերի անունները միացնելու փորձից։
Օրինակ՝ B տառի անունն է /biː/։ Սակայն book բառի սկզբում այն նշում է /b/ հնչյունը, ոչ թե ամբողջ /biː/ վանկը։ A տառը կոչվում է /eɪ/, բայց cat բառում նշում է /æ/ հնչյունը։ C–A–T տառերն ասելիս զրուցակցին հայտնում եք, թե ինչպես գրել բառը, իսկ /kæt/ ասելիս՝ ինչպես է այն արտասանվում։
Գրության և խոսքի կապը միշտ չէ, որ հետևում է «մեկ տառ՝ մեկ հնչյուն» սկզբունքին։ ship բառում sh երկու տառերը միասին նշում են /ʃ/ հնչյունը։ name բառի վերջի e տառն առանձին հնչյուն չի արտահայտում։ Սրանք ընթերցանության և ուղղագրության օրինաչափություններ են, որոնք պետք է աստիճանաբար սովորել։ Այբուբենը սովորելուց առաջ պարտադիր չէ յուրացնել բոլոր օրինաչափությունները, բայց նաև պետք չէ ակնկալել, որ տառերի անունները կհուշեն յուրաքանչյուր բառի արտասանությունը։
Կարդացեք նաև՝ Անգլերենի ընթերցանության կանոններ սկսնակների համար․ հնչյուններ, տառակապակցություններ և օրինակներ
Անգլերենի ամբողջ այբուբենը՝ արտասանությամբ
Ստորև բերված աղյուսակի միջին սյունակում նշված է յուրաքանչյուր տառի անունը՝ հնչյունական տառադարձությամբ։ Այն չի թվարկում բոլոր հնչյունները, որոնք տառը կարող է արտահայտել բառերում։ Օրինակ բերված բառն օգնում է տեսնել տառի գործածությունը․ դա չի նշանակում, որ այդ բառում տառն արտասանվում է իր անվան նման։
Աղյուսակում բերված են բրիտանական բառարաններում տարածված արտասանությունները, ինչպես նաև O, R և Z տառերի ամերիկյան տարածված տարբերակները։ Արտասանությունը տարբերվում է՝ կախված խոսվածքից, ուստի դրանք օգտակար ուղենիշներ են, ոչ թե հնարավոր բոլոր տարբերակների ցանկը։
| Տառ | Տառի անունը (IPA) | Բառի օրինակ |
|---|---|---|
| A a | /eɪ/ | apple |
| B b | /biː/ | book |
| C c | /siː/ | cat |
| D d | /diː/ | dog |
| E e | /iː/ | egg |
| F f | /ef/ | fish |
| G g | /dʒiː/ | green |
| H h | /eɪtʃ/ | house |
| I i | /aɪ/ | island |
| J j | /dʒeɪ/ | juice |
| K k | /keɪ/ | key |
| L l | /el/ | lamp |
| M m | /em/ | milk |
| N n | /en/ | name |
| O o | Բրիտ․ /əʊ/․ ամեր․ /oʊ/ | orange |
| P p | /piː/ | pen |
| Q q | /kjuː/ | question |
| R r | Բրիտ․ /ɑː/․ ամեր․ /ɑːr/ | red |
| S s | /es/ | sun |
| T t | /tiː/ | time |
| U u | /juː/ | umbrella |
| V v | /viː/ | visit |
| W w | /ˈdʌb.əl.juː/ | water |
| X x | /eks/ | X-ray |
| Y y | /waɪ/ | yes |
| Z z | Բրիտ․ /zed/․ ամեր․ /ziː/ | zoo |
Աղյուսակն օգտագործեք երկու ուղղությամբ։ Նայեք տառին և ասեք դրա անունը, ապա ձայնագրության մեջ լսեք տառի անունը և գտեք համապատասխան գրությունը։ Այս առաջադրանքները ստուգում են հմտության տարբեր կողմերը։ Տպագիր աղյուսակը չի կարող ցույց տալ արտասանության բոլոր մանրամասները, ուստի ձեր արտասանությունը համեմատեք վստահելի ձայնագրությունների հետ, օրինակ՝ Քեմբրիջի բառարանում ներկայացված բրիտանական և ամերիկյան տարբերակների։
Ինչպե՞ս հասկանալ արտասանության նշանները
Հնչյունական տառադարձությունը ցույց է տալիս արտասանությունը, ոչ թե բառի սովորական գրությունը։ Շեղագծերի միջև գրված նշանները, օրինակ՝ /biː/, հուշում են, թե ինչպես է արտասանվում տառի անունը։ Աղյուսակից օգտվելուց առաջ պարտադիր չէ անգիր սովորել Միջազգային հնչյունական այբուբենը՝ IPA-ն։ Սկսեք տառերի անուններում հաճախ հանդիպող մի քանի նշաններից և դրանք կապեք ձայնագրությունների հետ։
/iː/ նշանը հանդիպում է B, C, D և մի քանի այլ տառերի անուններում։ ː նշանն այս տառադարձության համակարգում ցույց է տալիս հնչյունի երկարությունը։ /eɪ/ հնչյունն արտասանելիս ձայնավորը մեկ վանկի սահմաններում մի դիրքից անցնում է մյուսին․ դրանք առանձին արտասանվող երկու ձայնավոր վանկեր չեն։ ˈ նշանը W տառի անվան առաջին վանկից առաջ ցույց է տալիս հիմնական շեշտը։
Հայերեն տառերով արտասանության մոտավոր գրառումները կարող են սկզբում օգնել, բայց դրանք ճշգրիտ հնչյունական տառադարձություն չեն։ Անգլերենի որոշ հնչյուններ հայերենում չկան, իսկ ծանոթ ուղղագրական սովորությունները կարող են տանել դեպի այլ արտասանություն։ Նման հուշումներից օգտվեք ձայնագրություններին զուգահեռ, ոչ թե դրանց փոխարեն։ Հիշեք նաև, որ IPA-ի նշաններն ունեն իրենց արժեքները․ I տառը կոչվում է /aɪ/, մինչդեռ IPA-ի /i/ նշանը ներկայացնում է ձայնավոր հնչյուն, ոչ թե այդ տառի անունը։
Ձայնավոր ու բաղաձայն տառերը և Y-ի հատուկ դերը
Ավանդաբար ձայնավոր են համարվում հինգ տառ՝ A, E, I, O, U։ Մնացած 21 տառերը սովորաբար դասվում են բաղաձայնների շարքին, բայց այս դասակարգումը լիովին չի նկարագրում տառերի դերը բառերում։ Մասնավորապես, Y տառը կարող է արտահայտել թե՛ բաղաձայն, թե՛ ձայնավոր հնչյուն։
yes բառի սկզբում y տառը նշում է /j/ բաղաձայնը։ my բառում այն արտահայտում է /aɪ/ ձայնավորը, իսկ happy բառի վերջում՝ այն ձայնավորը, որը սովորողների համար նախատեսված բառարաններում սովորաբար տառադարձվում է /i/։ Տառի անունը մնում է /waɪ/։ Դրա դերը փոխվում է՝ կախված բառից, և ոչ այն պատճառով, որ այբուբենին նոր տառ է ավելացել։
«Ձայնավոր» և «բաղաձայն» բառերը կարող են վերաբերել նաև խոսքի հնչյունների խմբերին։ Ձայնավորները սովորաբար արտաբերվում են առանց բաղաձայններին բնորոշ արգելքի․ բաղաձայններն արտաբերելիս արտասանական ապարատի որևէ հատվածում օդի անցուղին նեղանում կամ փակվում է։ Անգլերենում ավելի շատ ձայնավոր հնչյուն կլսեք, քան կան ձայնավոր տառեր։ Առայժմ կարևոր է հասկանալ, որ տառերը հաշվելը և հնչյունները հաշվելը տարբեր առաջադրանքներ են։
Բրիտանական և ամերիկյան անգլերենի այբուբենները տարբերվո՞ւմ են
Ոչ․ երկուսն էլ օգտագործում են նույն 26 տառերը՝ նույն հերթականությամբ։ Տառի անվան տարբերությունը չի փոխում այբուբենը կամ թելադրվող բառի ուղղագրությունը։ Առօրյայում ամենաակնհայտ օրինակը Z տառն է․ բրիտանական անգլերենում սովորաբար ասում են zed /zed/, իսկ ամերիկյանում՝ zee /ziː/։ Երկուսն էլ այբուբենի նույն վերջին տառի անուններն են։ Ձայնագրությունները կարող եք համեմատել Քեմբրիջի բառարանի՝ Z տառին նվիրված էջում։
Աղյուսակում ցույց են տրված նաև O և R տառերի տարբերությունները։ Տառերի անուններն ասել սովորելիս հարմար է հետևել արտասանության մեկ տարբերակի՝ լսելիս ծանոթանալով նաև մյուս տարածված ձևերին։ Կարող եք հանդիպել նաև տեղային տարբերակների, օրինակ՝ haitch՝ H տառի համար․ աղյուսակում բերված է սովորաբար ուսուցանվող aitch /eɪtʃ/ տարբերակը։ Անծանոթ տարբերակ լսելիս արժե ճշտել ասվածը, այլ ոչ թե ենթադրել, որ խոսողն ուրիշ տառ է անվանել։
Անգլերենի ո՞ր տառերն է հեշտ շփոթել
Որոշ տառերի անուններ տարբերվում են ընդամենը մեկ հնչյունով։ Օրինակ՝ B /biː/ և P /piː/ անուններում ձայնավորը նույնն է, ուստի տարբերությունը լսվում է անվան սկզբում։ Մյուս զույգերի սկզբնամասը նույնն է, բայց ձայնավորները տարբեր են՝ G /dʒiː/ և J /dʒeɪ/։ Դժվար զույգը նախ վարժվեք տարբերակել միասին, ապա խառնեք այն այլ տառերի հետ, որպեսզի ճանաչեք լսածը, ոչ թե գուշակեք հաջորդ պատասխանը։
E /iː/ և I /aɪ/ անուններին հատկապես ուշադրություն դարձրեք, եթե գիտեք լատինատառ մեկ այլ լեզու։ Ծանոթ տառի անունն անգլերենում կարող է այլ լինել։ Նույն կերպ՝ V /viː/ և W /ˈdʌb.əl.juː/ առանձին տառեր են՝ շատ տարբեր անուններով․ W տառը կոչվում է double-u։
Արտաքին նմանության պատճառով շփոթելը մեկ այլ խնդիր է։ Սկզբում կարող է դժվար լինել տարբերակել փոքրատառ b և d, ինչպես նաև p և q տառերը։ Որոշ տառատեսակներում մեծատառ I տառը, փոքրատառ l տառը և 1 թվանշանն էլ նման տեսք ունեն։ Համեմատեք դրանք հստակ տպագրությամբ և վարժվեք առանձին գրել։ Եթե ծածկագրի որևէ նշան անհասկանալի է, հարցրեք՝ դա մեծատա՞ռ է, փոքրատա՞ռ, թե՞ թվանշան։
Ե՞րբ են գործածվում մեծատառերը
Մեծատառերի գործածությունն այբուբենից օգտվել սովորելու մի մասն է, ոչ թե արտասանության փոփոխություն։ A և a ձևերի անունը նույնն է, բայց գրավոր խոսքում ձևի ընտրությունը կարող է նշանակություն ունենալ։ Նախադասությունները սկսեք մեծատառով և մեծատառ գրեք մարդկանց անունները, երկրների, լեզուների, շաբաթվա օրերի և ամիսների անվանումները։
I դերանունը գրական անգլերենում միշտ գրվում է մեծատառով, նույնիսկ նախադասության մեջտեղում։ I study English on Monday. նախադասության մեջ մեծատառերն ունեն երեք տարբեր պատճառ․ I-ը դերանուն է, English-ը՝ լեզվի անվանում, իսկ Monday-ը՝ շաբաթվա օր։ Այս կանոնները տարբերվում են հայերենի կանոններից․ հայերենում «ես» դերանունը, լեզուների, շաբաթվա օրերի և ամիսների անվանումները սովորաբար փոքրատառ են գրվում, եթե նախադասության սկզբում չեն։
Հասարակ գոյականները պարտադիր չէ մեծատառ գրել միայն այն պատճառով, որ կարևոր բան են անվանում։ I have a book. նախադասության մեջ book բառը մնում է փոքրատառ։ Նախ սովորեք առօրյայում անհրաժեշտ կանոնները․ վերնագրերում, տարբերանշաններում և որոշ հապավումներում մեծատառերի հատուկ գործածությանը կարող եք ծանոթանալ դրանց հանդիպելիս։
Կարդացեք նաև՝ Անգլերենի քերականություն սկսնակների համար․ հիմնական կանոնները՝ օրինակներով
Ինչպե՞ս ձեր անունը և այլ տեղեկություններ տառ առ տառ ասել
Տառ առ տառ ասել նշանակում է բառի տառերն անվանել առանձին և հերթականությամբ։ Դա նույնը չէ, ինչ ամբողջ բառը ավելի բարձր կամ ավելի դանդաղ կրկնելը։ Եթե ձեզ ասում են Could you spell that, please?, ցանկանում են ճշտել գրությունը։ Կարող եք պատասխանել տառերի անուններով՝ դրանց միջև փոքր դադարներ թողնելով։
Lisa անվան համար ասեք L–I–S–A՝ /el/ – /aɪ/ – /es/ – /eɪ/։ Այդպես լսողին հայտնում եք, թե որ տառերը գրել, այլ ոչ թե ինչպես արտասանել անունը։ Եթե որևէ տառ բաց է թողնվել, Could you repeat that letter? հարցով կարելի է խնդրել այն կրկնել։ Լսողը կարող է ի պատասխան կրկնել տառերի շարքը՝ ճշտելու համար։
Էլեկտրոնային փոստի հասցեներում կարևոր են նաև կետադրական նշանները։ @ նշանը կարդացվում է at, իսկ հասցեի միջի կետը՝ dot։ Այս նշանները այբուբենի լրացուցիչ տառեր չեն։ Եթե հասցեում գծիկ կամ ընդգծման նշան կա, դա նույնպես պետք է հստակ անվանել։ Վարժվելու համար տառ առ տառ ասեք հորինված հասցե՝ հանրային վարժության ընթացքում անձնական տեղեկություններ հայտնելու փոխարեն։ Լսողական հմտությունը զարգացնելու համար Բրիտանական խորհուրդն առաջարկում է անունները տառ առ տառ ասելու վարժություն։
Ինչպե՞ս սովորել այբուբենը, որպեսզի կարողանաք օգտագործել այն
Սկսեք տառերի փոքր խմբից, որը կարող եք ուշադիր սովորել։ Նայեք յուրաքանչյուր տառի մեծատառ և փոքրատառ ձևերին, լսեք անունը և ինքներդ արտասանեք։ Ապա ծածկեք արտասանության սյունակը և փորձեք անվանել տառը։ Եթե չեք հիշում, ստուգեք և ավելի ուշ նորից փորձեք։ Նպատակն է կապ հաստատել տառի տեսքի և անվան միջև, ոչ թե պարզապես անընդհատ կարդալ տառադարձությունը։
Երբ խումբն արդեն ծանոթ լինի, փոխեք տառերի հերթականությունը։ Այբուբենի երգը կամ անգիր սովորած հերթականությունը կարող են օգնել հիշել հաջորդ տառը, բայց իրական անուններն ու հասցեները այբբենական կարգով չեն կազմվում։ Խնդրեք որևէ մեկին մի քանի տառ թելադրել կամ օգտագործեք դադարներով ձայնագրություն, գրեք լսածը և համեմատեք պատասխանի հետ։ Ամեն անգամ ամբողջ այբուբենը նորից սկսելու փոխարեն ուշադրություն դարձրեք այն զույգին, որը շփոթել եք։
Հաջորդիվ կարճ բառերն ու անուններն օգտագործեք երկու առանձին առաջադրանքի համար։ Նախ ձայնագրությունից հետո արտասանեք ամբողջ բառը, ապա այն ասեք տառ առ տառ՝ օգտագործելով տառերի անունները։ Այս առաջադրանքներն առանձնացնելն օգնում է հասկանալ արտասանության և ուղղագրության կապը։ Այբուբենը սովորելուն զուգահեռ կարող եք մի քանի նոր բառ ավելացնել․ բառապաշարի ամբողջ ուսուցումը հետաձգելու կարիք չկա, մինչև բոլոր տառերն առանց դժվարության հիշեք։
Հետագա պարապմունքներին վերադարձեք դժվար տառերին։ Ստուգեք՝ կարո՞ղ եք դրանք ճանաչել խառը հերթականությամբ, համապատասխանեցնել մեծատառ ու փոքրատառ ձևերը, գրել լսած տառերը և ծանոթ անունը տառ առ տառ ասել՝ առանց աղյուսակին նայելու։ Այս ամենն արագ անելը պարտադիր չէ։ Հստակ և ճշգրիտ հաղորդակցությունն ավելի կարևոր է, քան այբուբենն արագ արտասանելը։
Կարդացեք նաև՝ Արտասանություն և լսելով հասկանալու հմտություն․ աուդիո, հնչյունական տառադարձություն և հինգ րոպեանոց վարժություն
Ստուգեք՝ ինչ եք հասկացել
Այս կարճ առաջադրանքները ստուգում են՝ արդյոք հասկացել եք վերևում բացատրված տարբերությունները։ Փորձեք պատասխանել՝ նախքան բացատրությունները բացելը։ Սխալվելու դեպքում վերադարձեք համապատասխան բաժին և պարզեք՝ դժվարությունը տառի տեսքի՞, տառի անվա՞ն, թե՞ բառի հնչյունի հետ էր կապված։
- Քանի՞ տառ ունի անգլերենի ժամանակակից այբուբենը։ Մեծատառ և փոքրատառ ձևերն առանձի՞ն են հաշվվում։
- Ո՞ր տառի անունն է /aɪ/՝ E, թե՞ I։
- Ի՞նչ տարբերություն կա G և J տառերի անունների միջև։
- pen բառը բարձրաձայն ասեք տառ առ տառ՝ օգտագործելով տառերի անունները։ Դա նո՞ւյնն է, ինչ ամբողջ բառն արտասանելը։
- Ինչո՞ւ ship բառն ունի չորս տառ, բայց սովորական արտասանության մեջ՝ երեք հնչյուն։
- y տառը ձայնավո՞ր, թե՞ բաղաձայն հնչյուն է արտահայտում yes և my բառերում։
- Ուղղեք մեծատառերի գործածությունը՝ i study english on monday.
Պատասխաններ և բացատրություններ
- Այբուբենում կա 26 տառ։ Մեծատառերն ու փոքրատառերը նույն տառերի ձևերն են, ուստի առանձին չեն հաշվվում։
- I տառի անունն է /aɪ/, իսկ E տառինը՝ /iː/։ Գրային տարբեր համակարգերում նման տեսք ունեցող նշանները պարտադիր չէ, որ նույն անունն ունենան։
- G տառի անունն է /dʒiː/, իսկ J տառինը՝ /dʒeɪ/։ Դրանց սկզբնամասը նույնն է, բայց ձայնավոր հնչյունները տարբերվում են։
- P–E–N՝ /piː/ – /iː/ – /en/։ Ամբողջ բառն արտասանվում է /pen/։ Տառերն անվանելը ցույց է տալիս գրությունը, ոչ թե ամբողջ բառի արտասանությունը։
- sh տառերը միասին արտահայտում են մեկ հնչյուն՝ /ʃ/։ Մյուս երկու հնչյուններն են /ɪ/ և /p/։
- yes բառում այն արտահայտում է /j/ բաղաձայնը, իսկ my բառում՝ /aɪ/ ձայնավորը։ Տառի անունը երկու դեպքում էլ /waɪ/ է։
- I study English on Monday. Դերանունը, լեզվի անվանումը և շաբաթվա օրվա անվանումը գրվում են մեծատառով։
Ի՞նչ սովորել այբուբենից հետո
Երբ կարողանում եք ճանաչել և անվանել տառերը, անցեք ընթերցանության տարածված օրինաչափություններին, օգտակար բառապաշարին և կարճ նախադասություններին։ Սովորեք բառի իմաստը, լսեք այն ամբողջությամբ և ուշադրություն դարձրեք գրության ու լսածի կապին։ Այբուբենն օգնում է նկարագրել բառի գրավոր ձևը, իսկ ընթերցանության վարժությունները սովորեցնում են, թե ինչպես են տառերը գործում միասին։
LuvStudy-ի բառապաշարի վարժությունների օգնությամբ կարող եք անգլերեն բառերը կապել դրանց իմաստների հետ, լսել բառերի ձայնագրությունները և ուսուցման առաջադրանքներում վարժվել ճիշտ գրել։ Սրանք բառապաշարի վարժություններ են, ոչ թե այբուբենի առանձին դասընթաց կամ ձեր բանավոր արտասանությունն ինքնաբերաբար գնահատող գործիք։ Այբուբենի աղյուսակը պահեք որպես տեղեկատու և վերադարձեք դրան, երբ տառի անունը ճշտելու կարիք ունենաք։
