Англиска граматика за почетници: основни правила со примери

Можете да ги знаете зборовите за лице, дејство и предмет, а сепак да не сте сигурни како да ги поврзете. Англиската граматика ги објаснува тие врски: кој прави нешто, дали тоа се случува редовно или токму сега, на кој предмет мислите и дали нешто соопштувате или поставувате прашање. Нејзината практична цел е јасно да го изразите она што сакате да го кажете.

За почетникот тешкотијата често не е едно сложено правило, туку неколку мали одлуки во истата реченица. Дали ви треба is или does? Дали на глаголот му треба -s? Треба ли пред именката да стои a или the? Ако го учите системот по разумен редослед, полесно ќе ги разберете овие избори.

Овој водич ја гради таа основа чекор по чекор. Ја опфаќа основната англиска граматика што ви треба за да се претставите, да зборувате за секојдневни настани, да побарате информации и да поврзете едноставни мисли. Не е список на сите исклучоци. Секој дел објаснува образец и ги става примерите до објаснувањето, за да видите и како е составена реченицата и зошто се користи одредена форма.

Почнете со структурата на англиската реченица

Во обична исказна реченица подметот најчесто стои пред глаголот. Подметот кажува за кого или за што се зборува; глаголот изразува дејство или состојба. Ако дејството има предмет, тој обично стои по глаголот. Погледнете Maya reads a message. (Маја чита порака.) Тука Maya е подметот, reads е глаголот, а a message е предметот.

Овој редослед носи значење. Во The dog follows the boy. (Кучето го следи момчето.) кучето е тоа што следи; замената на местата на двете именки менува кој го врши следењето. Затоа англискиот не го дозволува секогаш редоследот што ви звучи природно на македонски. Најпрво пронајдете ги подметот и глаголот, а потоа додајте ги информациите потребни за да ја довршите мислата.

Не секоја реченица бара предмет. The baby sleeps. (Бебето спие.) е целосна реченица, додека The baby is tired. (Бебето е уморно.) користи is за да го поврзе подметот со опис. Обичните целосни исказни реченици најчесто бараат изразен подмет: It is cold. (Студено е.) содржи it иако тоа не се однесува на одреден предмет. Заповедите се чест исклучок: Open the window. (Отворете го прозорецот.) му се обраќа на слушателот без изрично да се каже you.

Заменки: кој прави нешто и на кого се однесува дејството

Заменките ни овозможуваат да зборуваме за луѓе и нешта без секојпат да повторуваме име. Нивната форма може да се менува според улогата во реченицата. Формата за подмет стои на местото на подметот; формата за предмет се користи по многу глаголи и по предлози. Погледнете She knows me. (Таа ме познава.) Тука she е подмет, а me е предмет. Заменувањето со her и I не би ја зачувало правилната структура.

Последната колона покажува кому му припаѓа нешто или со кого е поврзано лицето: my friend (мојот пријател), their house (нивната куќа). Овие форми стојат пред именка. Споредете This is my bag. (Ова е мојата торба.) со This bag is mine. (Оваа торба е моја.) Формата mine стои самостојно. Користете my bag, а не the my bag. Со име на лице припадноста може да се означи со 's: Maya's bag (торбата на Маја).

You може да се однесува на едно лице или на повеќе лица; вообичаеното согласување со глаголот останува исто. They може да означува повеќе луѓе или нешта, а се користи и за едно лице, на пример кога неговиот род не е познат. И тогаш се користат форми како they are и they have. Учете ги заменките како делови од целосни реченици, а не само како издвоен список со преводи.

Глаголот be: зошто се важни am, is и are

Глаголот be го поврзува подметот со информација за идентитет, состојба или место. Во сегашноста користете am со I, is со he, she, it и подмети изразени со именка во еднина, а are со you, we, they и подмети во множина. Изборот зависи од подметот, а не од најблискиот збор.

Во My sister is a doctor. (Мојата сестра е лекарка.) формата is го поврзува лицето со професија. Во We are tired. (Уморни сме.) ги поврзува луѓето со состојба, а во The keys are on the table. (Клучевите се на масата.) покажува каде се наоѓаат. Некои јазици го изоставуваат еквивалентот на be во вакви искази, но во овие стандардни англиски реченици тој е потребен. И возраста го користи истиот образец: I am twenty. (Имам дваесет години.) Во македонскиот овде се користи „има“, а не „сум“.

За негација ставете not по глаголот: She is not ready. (Таа не е подготвена.) За прашање ставете го глаголот пред подметот: Is she ready? (Дали е подготвена?) Не додавајте do во овој образец. Скратени форми како I'm, isn't и aren't се чести во разговор и неформално пишување.

Be не е универзален збор што треба да го вметнете пред секое дејство. Во реченицата I work. (Работам.) не е потребно am. I am working. (Токму сега работам.) е друга правилна конструкција, објаснета подоцна. I am work. неправилно ги меша двете можности.

Именки: еднина, множина и нешта што не се бројат директно

Бројлива именка може да именува поединечно нешто што го броиме: еден билет, два билета. Вообичаената наставка за множина е -s, но правописните обрасци се разликуваат: box–boxes, city–cities, boy–boys. Постојат и неправилни множински форми, како child–children (дете–деца). Не додавајте апостроф само за да направите множина.

Небројливите именки се користат поинаку во своите вообичаени значења. Water (вода), information (информации) и furniture (мебел) во тие значења обично не се бројат директно. Кажете some information (некои информации), а не an information. За да броите количини или единици, додајте соодветна бројлива именка: two glasses of water (две чаши вода) или three pieces of furniture (три парчиња мебел).

Бројливоста зависи од употребата и значењето на зборот, а не само од тоа дали нештото може да се преброи во стварноста. Именката може да ги има двете употреби: chicken може да означува месо, додека a chicken означува една птица. Речник за ученици може да ви помогне да го проверите саканото значење. Не претпоставувајте дека англискиот образец се совпаѓа со македонскиот.

Some често воведува неодредена количина во потврдни реченици: We have some rice. (Имаме малку ориз.) Any е често во одречни реченици и неутрални прашања: We don't have any rice. (Немаме воопшто ориз.) Тоа се чести обрасци, а не апсолутни правила: во понуди често се користи some, како во Would you like some tea? (Сакате ли чај?) За прашања за количина користете How many tickets? (Колку билети?) со бројлива именка во множина и How much water? (Колку вода?) со небројлива именка.

Членови: кога да користите a, an, the или да не ставите член

Членовите му помагаат на слушателот да препознае на кое лице или нешто мислите. Македонскиот има член што се додава на зборот, како во „книга–книгата“, додека англиските членови се одделни зборови пред именката и не се употребуваат секогаш исто. Користете a/an со бројлива именка во еднина кога воведувате еден припадник на категорија без да одредите кој точно е тој за слушателот. Користете the кога слушателот може да го препознае лицето или нештото на кое мислите. Во I bought a lamp. The lamp is blue. (Купив ламба. Ламбата е сина.) втората реченица се однесува на веќе споменатата ламба.

Ова не е само правило за прво и второ споменување. Можете да прашате Could you close the door? (Може ли да ја затворите вратата?) без претходно да ја споменете, ако е јасно за која врата станува збор. Изберете a или an според следниот глас, а не напишаната буква: во a university именката почнува со /j/; во an hour почнува со самогласка.

Во општи тврдења именките во множина и небројливите именки често немаат член: Dogs need exercise. (На кучињата им треба движење.) На бројлива именка во еднина обично ѝ треба определувач: a book, the book или my book. Тука определувач е збор што помага поблиску да се одреди именката. За повеќе детали погледнете го објаснувањето на членови од Cambridge.

Придавки, прилози и основно споредување

Придавката опишува лице или нешто. Обично стои пред именка, како во a quiet room (тивка соба), или по be, како во The room is quiet. (Собата е тивка.) Англиските придавки обично не ја менуваат формата според множината или граматичкиот род на именката. Истото quiet се појавува во two quiet rooms (две тивки соби). Додајте ја множинската наставка на именката, а не на придавката.

Прилогот може да опише како се врши дејството. Споредете She is careful. (Таа е внимателна.), што го опишува лицето, со She drives carefully. (Таа вози внимателно.), што го опишува нејзиното возење. Многу прилози за начин завршуваат на -ly, но наставката не е универзален критериум. Fast може да биде и придавка и прилог, додека friendly е придавка. Вообичаениот прилог што одговара на good (добар) е well (добро).

За споредување две нешта многу кратки придавки добиваат -er: This bag is cheaper than that one. (Оваа торба е поевтина од онаа.) Со многу подолги придавки се користи more: This chair is more comfortable. (Овој стол е поудобен.) Суперлативите издвојуваат највисок или најнизок степен на особина во група: the cheapest bag (најевтината торба), the most comfortable chair (најудобниот стол). Некои форми се неправилни, меѓу нив и good–better–best. Учете ја новата придавка со нејзините форми за степенување кога ви се потребни и не ги мешајте двата начина на образување компаратив во форми како more cheaper.

Have и there is: поседувањето не е исто што и постоењето

Користете have за да зборувате за поседување и многу лични односи или особини. Во Present Simple користете has со he, she, it и подмети изразени со именка во еднина: Maya has a bicycle. (Маја има велосипед.) Во овој образец прашањата и одречните реченици користат do/does: Does Maya have a bicycle? (Дали Маја има велосипед?) По does главниот глагол е have, а не has. Тоа е основната форма: речничката форма без to, како have, work или go.

Ќе сретнете и have got, особено за поседување во говорниот британски англиски. Има сопствен образец за прашања: Have you got a bicycle? (Имате ли велосипед?) Двете конструкции се корисни, но не ги мешајте во Do you have got ...?. Додека учите, почнете со еден образец и користете го доследно.

There is и there are го воведуваат постоењето или присуството на нешто. Користете There is a shop near my house. (Близу мојата куќа има продавница.) за првпат да ја воведете продавницата и There are two shops. (Има две продавници.) за множина. Споредете The shop is near my house. (Продавницата е близу мојата куќа.) Сега продавницата е веќе определена и опишувате каде се наоѓа. Во овие воведни реченици there не означува оддалечено место.

Present Simple: навики, факти и сегашни ситуации

Користете Present Simple, просто сегашно време, за навики, општи факти и ситуации што ги претставувате како општо важечки сега. I walk to work. (Одам пеш на работа.) опишува вообичаена навика, а не нужно дејство што се случува додека зборувате. She lives near the station. (Таа живее близу станицата.) ја опишува нејзината сегашна ситуација; не тврди дека ќе живее таму засекогаш.

Кај повеќето глаголи користете ја основната форма со I, you, we, they. Со he, she, it или подмет изразен со именка во еднина додајте -s или соодветната правописна варијанта: works, watches, studies. Во прашања и одречни реченици does веќе ја носи ознаката за таа форма, па главниот глагол се враќа во основната форма: Does she work here? (Дали таа работи тука?) She doesn't work here. (Таа не работи тука.)

Со I, you, we, they и подмети изразени со именка во множина, овие прашања користат do, а одречните реченици do not, обично скратено во don't: Do they work here? (Дали тие работат тука?) They don't work here. (Тие не работат тука.) Главниот глагол останува во основната форма. Запомнете дека be го следи својот образец, објаснет претходно.

Зборови за зачестеност како often (често) и usually (обично) најчесто стојат пред главниот глагол, но по be: I usually cook. (Обично готвам.) I am usually busy. (Обично сум зафатен.) Present Simple може да опишува и возни редови или утврдени распореди. Прво научете ги главните значења, па поретките употреби; водичот на British Council за Present Simple нуди дополнително вежбање.

Present Continuous: дејство во тек или привремена ситуација

Present Continuous, сегашно трајно време, користи am/is/are, а потоа форма со -ing. Двата дела се важни: правилно е I am reading. (Токму сега читам.), а не I reading. Конструкцијата го претставува дејството како нешто што е во тек во периодот за кој зборувате. Тоа може да биде токму овој миг или привремен период околу сегашноста.

Споредете She works in a hotel. (Таа работи во хотел.) со She is working in a hotel this month. (Овој месец таа работи во хотел.) Првата реченица ја претставува нејзината работа како сегашна општа ситуација. Втората нагласува привремен ангажман; не мора таа да работи во точната секунда кога го кажувате тоа. Разликата е во значењето што сакате да го изразите, а не само во присуството на временски збор.

Многу глаголи што опишуваат состојби, вклучувајќи ги know (знае) и need (има потреба од) во нивните вообичаени значења на состојба, најчесто се користат во прости форми. Кажете I know the answer. (Го знам одговорот.) и кога зборувате за сега. Некои глаголи го менуваат значењето меѓу простата и трајната употреба, па не претворајте го ова почетно правило во тврдење дека одреден глагол никогаш не може да има форма со -ing.

Past Simple: завршена ситуација во минатото

Past Simple, просто минато време, сместува настан или ситуација во завршен минат период. Времето може да биде наведено, како во We visited our friends yesterday. (Вчера ги посетивме пријателите.), или да се разбира од разговорот. Реченицата не мора да го содржи зборот yesterday за да се користи ова време. Важен е минатиот контекст, а не присуството на одреден клучен збор.

Правилните глаголи обично ја образуваат минатата форма со -ed, со правописни приспособувања каде што е потребно. Неправилните глаголи имаат форми што треба да се научат: go–went, see–saw. За обични прашања и одречни реченици со овие глаголи на дејство користете did или didn't и основната форма: Did you go? (Дали отидовте?) I didn't go. (Не отидов.) Информацијата за минатото веќе ја носи did, па didn't went е неправилно.

Be има поинаков образец во минатото: I/he/she/it was и you/we/they were. Користете Was she at home? (Дали беше дома?) и She wasn't at home. (Таа не беше дома.) без did. При вежбањето јасно разликувајте го be од обичните главни глаголи.

Зборување за иднината: will, going to и договори

Англискиот има повеќе начини за изразување иднина. Will со основна форма може да изрази предвидување, ветување или одлука донесена во моментот на зборување. Ако забележите дека некој се мачи со торба, I'll help you. (Ќе ви помогнам.) може да ја изрази вашата непосредна одлука. Одречната форма won't значи will not.

Be going to со основна форма често изразува веќе постоечка намера или предвидување засновано на сегашни показатели. I'm going to study tonight. (Вечерва ќе учам.) претставува план што веќе го имате. Задржете am/is/are во оваа конструкција; I going to study е нецелосно.

Present Continuous може да опише договорен иден настан: We're meeting our teacher tomorrow. (Утре се среќаваме со нашиот наставник.) Овие избори можат да се преклопуваат, а контекстот влијае врз тоа кој звучи природно. Не третирајте го will како задолжителен превод на секоја мисла за иднината. Прво одлучете дали соопштувате одлука, опишувате намера или зборувате за договор.

Present Perfect: вовед во поврзаноста со сегашноста

Present Perfect користи have/has и минат партицип, често наречен трета форма на глаголот. Кај правилните глаголи се пишува исто како минатата форма со -ed; неправилните форми можат да се разликуваат, како во write–wrote–written. Поврзува мината ситуација со сегашноста, наместо само да ја смести во завршен минат период.

На пример, I have lost my key. (Го изгубив клучот.) може да објасни зошто сега не можете да ја отворите вратата. I lost my key yesterday. (Вчера го изгубив клучот.) го сместува губењето во конкретен завршен период. Present Perfect обично не се комбинира со израз за завршено минато време како yesterday. Опишува и искуства до сегашниот момент и некои ситуации што продолжуваат: I have lived here for two years. (Живеам тука веќе две години.) Лицето сè уште живее таму. Овој преглед е почетна точка; за други употреби погледнете го објаснувањето на Present Perfect од British Council.

Прочитајте и: Англиски глаголски времиња: како да ги научите без забуна (објаснување за почетници)

Прашања и негација: изберете го точниот реченичен образец

Не се образуваат сите англиски прашања со додавање ист помошен збор. Прво погледнете ја глаголската конструкција. Кај be преместете го глаголот пред подметот. Кај обичен главен глагол во Present Simple или Past Simple, на повеќето прашања им треба do/does/did. Кај модален глагол како can, преместете го тој глагол пред подметот. Табелата го покажува и помошното have во Present Perfect.

Кај сложена форма користете го првиот помошен глагол за прашањето, а за негација ставете not по него: Is she working? (Дали таа работи сега?) She isn't working. (Таа не работи сега.) Помошното have во Has she finished? (Дали заврши?) се однесува поинаку од поседувањето изразено со Does she have a bicycle? (Дали има велосипед?) Прашалните зборови најчесто стојат пред прашалниот образец: Where does she work? (Каде работи таа?) Не додавајте уште едно do кога веќе има соодветен помошен глагол.

Чест исклучок се прашањата за самиот подмет. Во неутралното прашање Who works here? (Кој работи тука?) зборот who го зазема местото на подметот, па нема does. Споредете Who does she help? (Кому му помага таа?) Тука she сè уште е подметот, а прашувате за предметот. Оваа разлика е подетално објаснета во водичот на Cambridge за прашања со прашални зборови.

Can, should и must: способност, совет и неопходност

Модалните глаголи додаваат значења како способност, дозвола, совет или неопходност на друг глагол. За почетник, can, should и must се корисни почетни точки. По нив следува основната форма без to и не добиваат -s за трето лице: правилно е She can swim. (Таа знае да плива.), а не She cans to swim.

Can може да опише способност или да служи за барање дозвола: Can I sit here? (Може ли да седнам тука?) Should често воведува совет: You should rest. (Треба да се одморите.) Must може да изрази силно барање: You must show your ticket. (Мора да го покажете билетот.) Ова се корисни основни значења, а не сите можни употреби.

Внимавајте со негацијата. You mustn't enter. значи дека влегувањето е забрането. You don't have to enter. значи дека не мора да влезете; не го забранува влегувањето. Значењата не се заменливи. Have to исто така изразува неопходност, но граматички користи форми како Does she have to ...? Повеќе детали има во објаснувањето на must од Cambridge.

Предлози: опишување време, место и движење

Предлозите ја поврзуваат именката или заменката со остатокот од реченицата. Можат да одредат место, време или насока. Нивните значења ретко одговараат на еден збор во друг јазик во секој контекст, па е покорисно да го учите предлогот со целиот израз отколку да очекувате еден превод да важи насекаде.

За место, in често покажува дека нешто е внатре во некоја област или простор, on дека е на површина, а at дека е во одредена точка или на место поврзано со активност. Споредете in the box (во кутијата), on the desk (на работната маса) и at the bus stop (на автобуската постојка). Тоа се почетни обрасци, а не целосни дефиниции. Треба да се научат и утврдени изрази како on the bus (во автобусот).

За време користете at со часови, on со денови и датуми, а in со месеци, години и годишни времиња. Така се добиваат at seven (во седум), on Monday (во понеделник) и in September (во септември). На изрази како next Monday (следниот понеделник) и last year (минатата година) обично не им треба некој од овие предлози. За движење кон одредиште често се користи to, како во go to school (оди на училиште), но секојдневниот израз е go home (оди дома), без to. Забележувајте ги и запишувајте ги целите споеви кога ќе ги сретнете.

Поврзување мисли со and, but и because

Кога можете да составите едноставна реченица, поврзете ја со втора мисла. And (и) додава информација, but (но) воведува спротивност, а because (затоа што) дава причина. Врската треба да го одразува она што го мислите, а не само да ја продолжи реченицата.

Во I want to practise, but I am tired. (Сакам да вежбам, но сум уморен.) вториот дел е во спротивност со првиот. Во I am studying because I have a test tomorrow. (Учам затоа што утре имам тест.) ја објаснува причината. Секој дел и понатаму треба да има правилна внатрешна структура. Подолгата реченица не ја отстранува потребата од подмет, соодветна глаголска форма или член.

Градете ги овие врски постепено. Две јасни поврзани мисли се корисна почетна точка пред подолги реченици со повеќе зависни дел-реченици. Кога го проверувате текстот, прашајте се и дали секој дел е граматички правилен и дали сврзникот го изразува односот што сте го замислиле.

Прочитајте и: Јазични целини (chunks) во англискиот: што се и 50 примери со превод

Како да учите англиска граматика без да го изгубите значењето

Изберете една практична задача и граматиката што ви треба за неа. За да се претставите, вежбајте заменки, be и едноставни именски изрази. За опис на денот работете на Present Simple. За опис на неодамнешно патување почнете со Past Simple. Така секоја нова форма добива цел и полесно гледате која информација недостасува кога реченицата звучи нецелосно.

Откако ќе прочитате правило, напишете неколку реченици што се вистинити или корисни за вас. Сменете го подметот, направете негација и поставете прашање, проверувајќи кои зборови мора да се сменат. Потоа објаснете ја разликата во значењето меѓу две форми, како навика и дејство во тек. Ако не можете да ја објасните разликата, вратете се на ситуацијата, а не само на наставката.

Прегледувајте ги грешките според видот. Испуштен подмет, погрешна глаголска форма и испуштен член бараат различни објаснувања. Ако го поправите само видливиот збор без да ја разберете неговата улога, подоцна ќе ви биде тешко да составите друга реченица. Враќајте се на истиот образец со нов вокабулар и барајте го во кратки текстови и снимки.

Вокабуларот и граматиката меѓусебно се поддржуваат. Можете да ги користите вежбите за вокабулар на LuvStudy за вежбање на значењата и пишувањето на зборовите и слушање на нивните снимки, а потоа да ги употребите познатите зборови во свои реченици. Алатката за вокабулар не ја оценува автоматски граматиката на слободно напишани реченици; проверувајте ги со веродостоен граматички прирачник или со некого што може да ви даде точна повратна информација.

Проверете ги основните правила

Овие задачи ги повторуваат правилата веќе објаснети во статијата. Изберете го одговорот што одговара и на формата и на значењето. Објаснувањата се вклучени за да откриете што треба повторно да разгледате, наместо вежбата да ја сведете само на бројот на поени.

1. Изберете го глаголот: My sister ___ at home. (am / is / are)
2. Изберете член за еден час, без дополнително определување: We need ___ hour. (a / an)
3. Поправете го прашањето: Does he works here?
4. Опишете дејство што се случува сега: Please wait. I ___ a message. (write / am writing)
5. Поправете ја одречната реченица: We didn't went out yesterday.
6. Изразете отсуство на обврска, а не забрана: You ___ bring food; we have enough. (mustn't / don't have to)
7. Прашајте кое лице работи тука: Who ___ here? (work / works)
8. Изберете ја заменката: Please send the address to ___. (I / me)

Прочитајте и: Правила за читање на англиски за почетници: гласови, букви и примери

Што да учите понатаму

Корисна основа е способноста да составите јасна реченица, да ја претворите во прашање или одречна реченица и да објасните зошто се употребени нејзините главни форми. Не мора веднаш да се сетите на секој стручен термин. Но треба да разликувате, на пример, опис со be од дејство со обичен глагол и навика од дејство во тек.

Оттаму проширувајте една по една област: истражувајте ги времињата подетално, учете го изборот на членови во различни контексти, усвојувајте чести глаголски обрасци и вежбајте подолг поврзан говор. Граматиката станува употреблива преку повторени средби со смислени реченици. Чувајте го овој водич како потсетник и враќајте се на делот што одговара на вашето следно прашање.