Познавањето на англиската азбука не значи дека автоматски знаете како да прочитате англиски збор. Можете да ја именувате секоја буква во name, а сепак да не ви биде јасно зошто завршното e не се изговара. Можете да го научите food, а потоа да откриете дека good има поинаква самогласка и покрај истото запишување со oo. Овие тешкотии имаат објаснување, но не секој збор следи едно едноставно правило.
Да научите да читате англиски зборови значи да ги препознавате повторливите врски меѓу буквите и гласовите, да забележувате каде тие врски се менуваат и да знаете како да ја проверите првата претпоставка. Целта не е да научите огромна табела напамет пред да отворите книга. Целта е да изградите збир од корисни обрасци и да ги поврзете со зборови чиј изговор навистина го знаете.
Овој водич ги објаснува главните обрасци за почетници: самогласки, немо завршно e, чести комбинации букви, неми букви, акцент во зборот и граматички наставки. Примерите се дадени заедно со нивните објаснувања. Во средиштето е правилното читање напишани зборови на глас; за разбирање текст се потребни и вокабулар и граматика.
Читајте гласови и групи гласови, а не имиња на букви
Имињата на буквите се корисни кога спелувате име или адреса на глас. Читањето збор е поинаква задача. Името на M е /em/, но на почетокот на map /mæp/ таа буква го означува /m/. Со спојување на имињата на M–A–P би го спелувале зборот, а не би го изговориле.
Напишаните букви дејствуваат и во групи. Во shop /ʃɒp/, комбинацијата sh означува еден глас. Наспроти тоа, x во box /bɒks/ ја означува низата /k/ + /s/. Затоа, бројот на напишани букви не ви кажува колку гласови треба да изговорите.
Кога ќе сретнете нов збор, побарајте познати групи пред да почнете да читате буква по буква. Препознавањето на sh, ee или на честа наставка го намалува бројот на одделни одлуки што треба да ги донесете. Ова е почетна стратегија, а не причина да го занемарите остатокот од зборот: местото на групата и околните букви можат да бидат важни.
Прочитајте и: Англиска азбука: сите 26 букви, изговор и примери
Користете ја транскрипцијата како патоказ за изговорот
Фонетската транскрипција го претставува изговорот, а не вообичаеното пишување. Знаците меѓу коси црти, како /mæt/, означуваат гласови. Транскрипцијата може да покаже глас што не е очигледен од буквите, буква што не се изговара или местото на акцентот. Учете по неколку знаци одеднаш и поврзувајте ги со снимки, наместо да ги третирате како уште една нема азбука за учење напамет.
Во овој водич, ː означува долга самогласка во избраниот систем за транскрипција, а ˈ го означува главниот акцент и стои пред акцентираниот слог. Низа како /aɪ/ е премин од еден самогласен квалитет кон друг во рамките на еден слог, а не два одделно изговорени слога. Знаците /ʃ/ и /tʃ/ ги претставуваат гласовите што се слушаат на почетокот на ship и chip.
Примерите главно користат вообичаен британски модел од речниците за изучувачи на англиски. Американските варијанти се означени таму каде што се важни. Ниту еден модел не го опишува говорот на секој човек во Британија или во САД. За преглед на знаците, користете го водичот за фонетската азбука на Oxford; за снимени примери, послужете се со речник за изучувачи. Приближно запишување со македонски букви може да биде привремен потсетник, но не може точно да го претстави секој англиски глас.
Отворени и затворени слогови: корисни обрасци, а не целосен систем
Слогот е изговорна единица изградена околу еден централен глас, најчесто самогласка. Не го одредувајте бројот на слогови со броење на буквите за самогласки. Book има две такви букви, но еден слог, а make исто така има еден слог и покрај напишаното завршно e.
Материјалите за почетно читање често го опишуваат образецот на затворен слог како самогласка по која следи една или повеќе согласки што го затвораат слогот, како во cat или hand. Во него обично има кратка самогласка. Образецот на отворен слог завршува со буква за самогласка, како во me или go; самогласката често личи на името на буквата. Овие се корисни наставни називи за обрасци во пишувањето, а не непогрешлив начин за делење и изговарање на секој подолг збор.
Зборовите како make и time овде е подобро да ги разгледуваме како посебен образец: самогласка–согласка–немо e. Немата буква не создава втор изговорен слог. Различни курсеви ги организираат слоговните обрасци на различен начин, па табела со четири или шест типа треба да се сфати како наставна рамка, а не како гаранција дека сите англиски зборови се вклопуваат во неа без исклучок.
Кратки самогласки: научете го гласот, а не само називот
Корисна почетна точка е краток збор со самогласка меѓу согласки. Чести обрасци се a во cat /kæt/, e во bed /bed/, i во sit /sɪt/, o во британското hot /hɒt/ и u во cup /kʌp/. Учете го секој образец преку збор и снимка на неговиот изговор.
Изразот кратка самогласка не значи дека можете да го добиете точниот глас само со скратување на друга самогласка. Во ship /ʃɪp/ и sheep /ʃiːp/, самогласките се разликуваат и по квалитетот на звукот и по типичното траење. Важни се положбата на јазикот и обликот на устата. Слушнете ја разликата и обидете се да ја повторите; само подолгото изговарање на истата македонска самогласка можеби нема да ја создаде потребната разлика.
Варијации има дури и кај овие основни начини на пишување. Put /pʊt/ има поинаква самогласка од cut /kʌt/ во референтниот изговор. Американското hot најчесто има /ɑː/ наместо /ɒ/ од британските речници. Овие разлики не ги прават обрасците бескорисни: тие покажуваат зошто образецот треба да предложи изговор што ќе го проверите, а не да има предност пред сигурна снимка.
Немо завршно e: зошто hat и hate звучат различно
Во многу кратки зборови, немото завршно e е поврзано со промена на претходната самогласка. Споредете hat со hate: напишаното e не додава изговорен слог, но самогласката се менува од /æ/ во /eɪ/. Наставниците понекогаш го опишуваат ова како самогласката да го кажува своето име.
| Без завршно e | Со немо завршно e | Промена на самогласката во овие примери |
|---|---|---|
| hat /hæt/ | hate /heɪt/ | /æ/ → /eɪ/ |
| sit /sɪt/ | site /saɪt/ | /ɪ/ → /aɪ/ |
| not /nɒt/ | note /nəʊt/ | /ɒ/ → /əʊ/ |
| cut /kʌt/ | cute /kjuːt/ | /ʌ/ → /juː/ |
Називот долга самогласка во овој наставен образец не се однесува само на должината: /eɪ/ и /aɪ/ се дифтонзи, а /juː/ вклучува согласка пред самогласката. Гледајте ја табелата како образец за врската меѓу пишувањето и изговорот. Дополнително вежбање нуди активноста на British Council за гласовите и пишувањето.
Образецот не важи секогаш. Have /hæv/, give /ɡɪv/ и love /lʌv/ завршуваат со немо e, но не ја следат промената на самогласката опишана погоре. Учете ги честите исклучоци како цели зборови, наместо да се обидувате насила да вклопите познат збор во некое правило.
Комбинации самогласки: препознајте ја групата, па проверете го зборот
Две букви за самогласки можат да означуваат една самогласка или дифтонг. Препознавањето на комбинацијата ви помага да не ја читате секоја напишана буква одделно. Сепак, нема правило според кое првата од две самогласки мора секогаш да звучи како името на својата буква во азбуката. Изговорот му припаѓа на целиот збор и на неговиот образец на пишување.
| Запишување | Корисен почетен образец | На што да обрнете внимание |
|---|---|---|
| ee | see /siː/, green /ɡriːn/ | Буквите означуваат една самогласка, а не два слога. |
| ea | team /tiːm/ | Споредете со bread /bred/: истата комбинација букви се изговара поинаку. |
| ai, ay | rain /reɪn/, day /deɪ/ | Said /sed/ е чест исклучок од образецот со ai. |
| oa | boat /bəʊt/ | Вообичаената американска самогласка е /oʊ/. |
| oo | food /fuːd/, good /ɡʊd/ | Овие познати зборови имаат различни самогласки. |
| oi, oy | coin /kɔɪn/, boy /bɔɪ/ | Самогласката се менува во рамките на еден слог. |
| ou, ow | out /aʊt/, now /naʊ/ | Споредете со snow /snəʊ/ и young /jʌŋ/; овие комбинации букви имаат повеќе начини на читање. |
Користете ја табелата за да создавате мали групи сродни примери, а не за да претпоставите дека цела колона има еден изговор. Кога ќе научите исклучок, запишете го покрај познатиот образец. Споредувањето на team со bread јасно ја покажува разликата и ви дава причина да го проверите новиот збор со ea.
Внимание заслужува и буквата y. Таа може да означува согласка на почетокот на yes, самогласката /aɪ/ во my или завршна самогласка што обично се запишува како /i/ во happy. Нејзиното име во азбуката не ви кажува која улога ја има во конкретен збор.
Букви за согласки што можат да го менуваат својот глас
Изговорот на многу букви за согласки е прилично предвидлив, но неколку познати букви имаат повеќе од еден начин на читање. C обично означува /s/ пред e, i, y, како во city, и /k/ во зборови како cat. Овој образец е корисен кога првпат среќавате збор, но комбинации како ch бараат посебно објаснување.
G може да означува /dʒ/ пред истите тие букви, како во giant. Овој образец е помалку сигурен: get, give и girl започнуваат со /ɡ/. Проверете го целиот збор, наместо да претпоставите дека следната самогласка секогаш го одредува гласот.
S може да означува /s/ или /z/, како во see и rose. X може да означува /ks/ во box, но /ɡz/ во exam. Овие разлики се дел од учењето на изговорот на зборот, а не знак дека сте ја заборавиле азбуката.
Комбинации согласки: sh, ch, th, ph и ng
Комбинација букви за согласки може да означува еден глас или низа што не се совпаѓа со одделните имиња на буквите. Sh обично означува /ʃ/, како во shop. Ch често означува /tʃ/, како во chair, но споредете со school, каде што се изговара /k/, и chef, каде што се изговара /ʃ/. Користете го честиот начин на читање како почетна точка и посебно научете ги овие чести исклучоци.
Th обично означува или /θ/, како во think, или /ð/, како во this. При изговарањето на овие гласови, врвот на јазикот е кај горните предни заби или блиску до нив, а воздухот минува низ тесен отвор. Првиот глас е безвучен, а вториот звучен. Звучноста значи треперење на гласните жици; можете да ги споредите двата гласа додека лесно го допирате грлото. Не сведувајте ги овие гласови на некој познат македонски глас. Слушајте ја и вежбајте ја самата англиска разлика.
Ph често означува /f/, како во phone. Во sing /sɪŋ/, комбинацијата ng означува еден носен глас што се создава во задниот дел од устата; по него не следи одделно /ɡ/. Во finger, меѓутоа, изговорот вклучува /ŋɡ/. Значи, комбинацијата ng не одговара секогаш на сосема иста низа гласови.
Ck обично означува едно /k/, како во back, додека qu обично означува /kw/, како во quick. Не вметнувајте автоматски самогласка меѓу соседни согласки. Во збор како stop, почетните /s/ и /t/ се изговараат заедно без дополнителен слог.
Неми букви: зошто некои напишани букви не се изговараат
Немата буква останува дел од пишувањето на зборот, но нема одделен глас во неговиот вообичаен изговор. Ова може да изгледа необично за македонски читател, навикнат на поблиска врска меѓу пишувањето и говорот. Читањето на секоја видлива буква не е автоматски поточно; може да претвори познат англиски збор во непозната низа гласови.
Корисни обрасци се немото почетно k во know и knee, немото почетно w во write и wrong и немото завршно b во lamb и climb. Зборот hour почнува со самогласка бидејќи неговото h е немо. Означете го немиот дел кога првпат го запишувате таквиот збор.
Други комбинации имаат повеќе можни изговори. Gh е немо во night, означува /f/ во laugh и означува /ɡ/ во ghost. Учете ги овие зборови со нивните снимки, наместо секое gh да го сметате за немо. British Council нуди дополнително објаснување на честите обрасци со неми букви.
Самогласки покрај r и разлики меѓу моделите на изговор
Кога по самогласка следи напишано r, едноставните самогласни обрасци погоре можеби веќе не го предвидуваат нејзиниот изговор. Споредете ги британските референтни форми cat /kæt/ и car /kɑː/. Вреди да ги препознавате комбинациите како ar, or, er, ir и ur, но секоја сепак треба да се поврзе со вистински зборови и со нивниот акцент.
Во овој британски модел, акцентираното or често означува /ɔː/, како во born /bɔːn/. Акцентираните er, ir, ur често имаат ист глас /ɜː/, како во term /tɜːm/, bird /bɜːd/ и turn /tɜːn/. Условот за акцентот е важен: неакцентираниот завршеток на teacher наместо тоа има ослабена самогласка. Овие примери ви даваат корисни групи, но оставаат простор и за исклучоците и разликите меѓу варијантите на изговор што ќе ги сретнете.
Во еден вообичаен неротички британски речнички модел, напишаното r не се изговара пред согласка или пауза. Во еден вообичаен ротички американски модел, тоа се изговара. Затоа речникот може да го прикаже car со британски изговор /kɑː/ и американски /kɑːr/. Во поврзан говор, британски говорител што го користи првиот модел може да изговори поврзувачко /r/ пред следната самогласка, како во car engine.
Не го изоставуваат ова r сите британски варијанти на изговор, ниту сите американски варијанти го следат истиот образец. Почетникот не мора да ја совлада секоја регионална разлика. Користете јасен модел на изговор за сопственото вежбање, но имајте предвид дека и поинаква речничка снимка може да биде точна.
Акцент и ослабени самогласки: зошто сите букви не звучат подеднакво јасно
Во збор со повеќе слогови, еден обично го носи главниот акцент. Тој се истакнува во однос на другите преку комбинација од висина на тонот, траење и јачина. Англискиот акцент не е секогаш на првиот или на последниот слог, па самото пишување не ви кажува секогаш каде да го ставите. Знакот за акцент во речникот е дел од информациите што треба да ги научите.
Во about /əˈbaʊt/, главниот акцент е на вториот слог. Првата самогласка е /ə/, наречена шва: честа ослабена самогласка во неакцентирани слогови. Таа не звучи како името на A во азбуката. Различни букви за самогласки можат да означуваат шва, што е една од причините зошто читањето на секоја самогласка со нејзиниот најпознат глас може да создаде неприроден изговор.
Не секоја неакцентирана самогласка станува шва. Во happy, завршната неакцентирана самогласка обично се запишува како /i/. Прочитајте ја целата транскрипција и слушнете го целиот збор, наместо да ги заменувате сите ослабени слогови со ист глас. Кога запишувате нов збор, означете го неговиот акцент заедно со значењето.
Кога зборовите стануваат подолги, поделете ги на полесни изговорни делови, без да го нагласувате секој дел подеднакво. Вежбајте ги тие делови ако е потребно, а потоа повторно составете го зборот со неговиот вообичаен акцент. Целта на делењето е да ви помогне да го кажете целиот збор, а не говорот да звучи како низа одделни делчиња.
Како се изговараат наставките -s и -es
Правилната наставка за множина и глаголската наставка за трето лице еднина имаат три вообичаени изговори. Изборот зависи од последниот глас на основниот збор, а не само од последната напишана буква. Истиот принцип објаснува зошто cats, dogs и buses не завршуваат со иста низа гласови.
По безвучните гласови /p, t, k, f, θ/, наставката е /s/: cats /kæts/. По самогласки и звучни согласки, освен оние од следната група, таа е /z/: dogs /dɒɡz/, plays /pleɪz/. По /s, z, ʃ, ʒ, tʃ, dʒ/, наставката додава слог што обично се запишува како /ɪz/: buses /ˈbʌsɪz/.
Почнете со слушање на овие разлики, наместо да ги учите знаците напамет без звук. Не додавајте дополнителна самогласка во секоја множина: cats има еден слог, а не два. Проверете и дали се менува самата основа, како во leaf–leaves; примената на правилото за наставката не го заменува учењето на неправилна или изменета основа.
Како да го изговорите -ed без непотребен дополнителен слог
Правилната наставка за минато време -ed исто така има три вообичаени изговори. По /t/ или /d/, таа додава слог: wanted /ˈwɒntɪd/, needed /ˈniːdɪd/. Тоа е наставката /ɪd/. Самото пишување не е доволно за одлука: најпрво утврдете кој е последниот глас на глаголот пред додавањето на наставката.
По другите безвучни согласки, наставката е /t/, како во worked /wɜːkt/ и washed /wɒʃt/. По самогласки и други звучни согласки, таа е /d/, како во played /pleɪd/. Овие форми не добиваат посебен завршен слог. Водичот на British Council за минатите форми на правилните глаголи дава дополнителни примери за трите изговори.
Ова објаснување се однесува на наставките кај правилните глаголи. Некои зборови употребени како придавки имаат сопствен изговор, како a learned professor (учен професор), каде што learned има два слога. Почетникот може да ги учи таквите примери како цели изрази, наместо да го проширува правилото за правилни глаголи на секој напишан збор што завршува со ed.
Зошто контекстот понекогаш го менува читањето на зборот
Понекогаш истиот напишан збор има различни изговори зависно од значењето или граматичката употреба. Глаголот read е корисен пример уште на почетокот. Неговата основна форма и сегашната форма без наставката -s се изговараат /riːd/, а минатата форма и минатиот партицип се изговараат /red/. Пишувањето не се менува.
Реченицата These days, I read every evening. (Деновиве читам секоја вечер.) опишува сегашна навика, па read се изговара /riːd/. Во реченицата I read it yesterday. (Го прочитав вчера.) минатиот контекст го бара изговорот /red/. Напишаната комбинација ea не може сама да го одреди тоа. Речникот за изучувачи ги наведува овие форми; погледнете ја одредницата read во Cambridge.
Пред да прочитате реченица на глас, прво проверете дали го разбирате нејзиното значење. Ако знаете кој што прави и кога, полесно ќе ја изберете точната форма, смислено ќе ги групирате зборовите и ќе го поставите нагласувањето. Затоа, точното читање не е само вежба за претворање букви во гласови: тоа постепено го поврзува изговорот со вокабуларот и граматиката.
Прочитајте и: Изговор и слушање со разбирање: аудио, фонетска транскрипција и петминутна вежба
Од одделни зборови до целосна реченица
Во реченица, говорителите обично не го нагласуваат секој збор подеднакво и не прават пауза по секој збор. Важните информации обично се истакнуваат, додека познатите граматички зборови можат да бидат послабо нагласени. На пример, неакцентираното can често ја има ослабената форма /kən/ наместо целосната /kæn/. Кои зборови ќе се истакнат зависи од пораката и контекстот.
Почнете со јасен, внимателен изговор, а потоа споредете го со соодветна снимка на израз. Слушајте ги групите зборови што припаѓаат заедно и паузите што помагаат да се пренесе значењето. Интерпункцијата дава насоки, но природен говор не се создава со додавање иста пауза кај секој напишан знак.
Не мора веднаш да имитирате многу брз говор или намерно да испуштате гласови. Најпрво зачувајте ги препознатливоста на зборовите и јасноста на значењето. Потоа вежбајте краток израз неколкупати, префрлајќи го вниманието од одделните гласови кон целината на изразот. Снимките на зборови и снимките на реченици имаат поврзани, но различни намени.
Што да направите кога ќе сретнете непознат збор
Најпрво забележете ги познатите групи букви и наставки. Проверете дали има образец со немо e или позната комбинација самогласки, но сметајте го првото читање за претпоставка. Кај подолг збор, не избирајте самоуверено акцент само затоа што еден слог ви изгледа познат.
Побарајте го целиот збор во речник за изучувачи на англиски. Проверете ги значењето и граматичката форма, прочитајте ја транскрипцијата и слушнете ја соодветната снимка. Споредете ја првата претпоставка со она што го слушате: што било неочекувано — самогласка, нема буква, наставка или акцент? Ако ја препознаете таа особеност, ќе знаете што конкретно треба да запомните.
Потоа повторно кажете го зборот без снимката, проверете го уште еднаш и употребете го во краток израз. Ако отстапува од познат образец, запишете го во белешките покрај обичен пример за тој образец. Покрај општите стратегии за читање, градите и вокабулар чии изговори ги знаете. Страниците за изговор на Cambridge нудат и британски и американски аудиомодели.
Како да вежбате читање без постојано погодување
Работете на една разлика одеднаш. Една вежба може да биде посветена на немото завршно e, на двата чести изговори на oo или на разликата меѓу /ɪ/ и /iː/. Прочитајте неколку познати примери, слушнете ги и објаснете што се менува. Потоа пробајте кратка реченица со еден од тие зборови, за образецот да не се учи само како издвоен список.
Избирајте кратки текстови со главно познат вокабулар. Ако за секој збор ви треба речник, тешко е истовремено да ги следите значењето и изговорот. Најпрво читајте за да разберете, проверете ги несигурните зборови, а потоа прочитајте еден дел на глас. Снимка од истиот дел ви овозможува да ги споредите акцентот и групирањето на зборовите, а не само одделните гласови.
Можете да ги користите вежбите за вокабулар на LuvStudy за повторување зборови со нивните значења, транскрипции и снимки на изговорот. Слушањето додека го гледате напишаниот збор ви помага да забележите познати обрасци во вистински вокабулар. Страницата не го оценува автоматски вашето читање на глас, а снимките на одделни зборови не го заменуваат слушањето поврзани реченици.
Проверете ги обрасците и објаснете го изборот
Овие задачи ги повторуваат принципите за читање објаснети погоре. Обидете се да ја препознаете причината за секој одговор, а не само точната опција. Сите одговори со IPA го користат референтниот модел опишан на почетокот.
- Што се менува меѓу hat /hæt/ и hate /heɪt/? Дали завршното e додава слог?
- Дали food и good имаат иста самогласка во референтниот изговор на овој водич?
- Како се чита sh во shop: како еден глас или како имињата на двете букви?
- Која напишана буква е нема на почетокот на write?
- Кој слог е акцентиран во about /əˈbaʊt/ и што се случува со првата самогласка?
- Изберете го гласот на правилната наставка: cats — /s/, /z/ или /ɪz/?
- Дали worked завршува со /t/, /d/ или /ɪd/? Споредете со wanted.
- Како се изговара read во следната реченица: I read it yesterday. (Го прочитав вчера.) Изберете /riːd/ или /red/.
Одговори и објаснувања
- Самогласката се менува од /æ/ во /eɪ/. Завршното e е немо; двата збора имаат по еден слог.
- Не. Food има /uː/, додека good има /ʊ/. Комбинацијата oo нема еден универзален начин на читање.
- Таа го означува единствениот глас /ʃ/. Имињата на буквите се користат за спелување на глас, а не за спојување на гласовите во зборот.
- W е немо. Зборот почнува со /r/, а не со /w/.
- Акцентиран е вториот слог. Првата самогласка е ослабената /ə/, а не името на A во азбуката.
- /s/, бидејќи основниот збор завршува со безвучниот глас /t/. Не се додава дополнителен слог.
- Worked ја има наставката /t/ по /k/ и останува едносложен збор. Wanted добива /ɪd/ по /t/ и има два слога.
- /red/. Реченицата се однесува на минатото, па е потребен изговорот на минатата форма иако пишувањето е непроменето.
Прочитајте и: Англиска граматика за почетници: основни правила со примери
Правилата за читање стануваат корисни кога се поврзуваат со вистински зборови
Не мора совршено да го предвидувате изговорот на секој непознат збор за да почнете да читате англиски. Треба да препознавате корисни обрасци, да забележувате кога некој збор отстапува од нив и сигурно да го проверите. Групите самогласки, немите букви, акцентот и наставките ви даваат рамка; снимките и смислените реченици покажуваат како таа рамка функционира во вистинскиот јазик.
Вратете се на тешкиот образец со неколку нови примери, а потоа употребете ги тие зборови во краток текст. Со текот на времето, сè повеќе зборови ќе препознавате директно, а правилата за читање ќе останат достапни за да ви помогнат со следниот непознат збор.
