İngilizce alfabesi yalnızca ilk dersinde değil, çok daha sonra da işine yarar. Telefonda adını söylerken, bir e-posta adresini kontrol ederken, bilmediğin bir kelimenin nasıl yazıldığını sorarken veya sesli okunan bir kodu anlamaya çalışırken alfabeye ihtiyaç duyarsın. Bu durumlarda kelimenin anlamını bilmek yetmez: tek tek harfleri doğru sırayla tanıman ve adlarını söylemen gerekir.
Alfabeyi öğrenmek, bildiğin bir sırayı ezbere saymaktan fazlasıdır. Her harfin yazılı biçimiyle adı arasında bağ kurman ve bu adın neden kelimede duyduğun sesle aynı olmayabileceğini anlaman gerekir. Bu rehber, karşına çıktıkça bu farkları açıklar, bütün harfleri bir tabloda sunar ve harfleri günlük işlerde nasıl kullanacağını gösterir.
İngilizce alfabesinde kaç harf var?
Günümüz İngilizce alfabesinde 26 harf bulunur. Türkçedeki gibi Latin harflerini kullanır ve A harfinden Z harfine kadar uzanır. Her harfin bir büyük ve bir küçük biçimi vardır: A–a, B–b, C–c. Bunlar ayrı harfler değil, aynı harfin iki biçimidir; dolayısıyla alfabede 52 harf yoktur. Türk alfabesindeki harf sayısı ise 29'dur.
Büyük harfler için İngilizcede iki farklı terim kullanılır: uppercase ve capital letters. Büyük harfleri cümle başlarında ve özel adlarda görürsün; sıradan kelimelerin içindeki harflerin çoğu küçüktür. İki biçimi birlikte öğren: bir başlıkta büyük R harfini tanıman, farklı bir yazı tipindeki küçük r harfini hemen tanıyacağın anlamına gelmeyebilir.
İngilizce metinler soldan sağa yazılır. Harflerin alfabetik sırası sözlüklerde, dizinlerde ve alfabetik listelerde önemlidir; ancak bir kelimenin nasıl telaffuz edileceğini göstermez. Hem sırayı hem de tek tek harfleri, her seferinde A harfinden başlayıp saymadan tanıyabilecek kadar iyi öğrenmeyi hedefle.
Harf, harfin adı ve konuşma sesi farklı şeylerdir
Harf, yazıda kullanılan bir işarettir. Harfin adı, onu tek başına belirtirken söylediğin şeydir. Konuşma sesi ise konuşurken çıkardığın ve duyduğun sestir. Bu üç kavramı birbirinden ayırmak, yeni başlayanların sık yaptığı bir hatayı önler: bir kelimeyi, harflerinin adlarını birleştirerek okumaya çalışmak.
Örneğin B harfinin adı /biː/ şeklinde söylenir. Ancak book kelimesinin başında bu harf, /b/ sesini gösterir; /biː/ hecesinin tamamını değil. A harfinin adı /eɪ/ şeklindedir, fakat cat kelimesinde /æ/ sesini gösterir. C–A–T harflerini tek tek söylemek, karşındaki kişiye kelimenin nasıl yazıldığını anlatır; /kæt/ demek ise nasıl telaffuz edildiğini gösterir.
Yazıyla konuşma arasındaki ilişki her zaman bir harfe bir ses düşecek kadar basit değildir. ship kelimesindeki sh harfleri birlikte /ʃ/ sesini gösterir. name kelimesinin sonundaki e ise tek başına bir ses vermez. Bunlar zamanla öğreneceğin okuma ve yazım örüntüleridir. Alfabeyi öğrenmeden önce hepsine hâkim olman gerekmez; ancak harf adlarının her kelimeyi telaffuz etmene yeteceğini de düşünmemelisin.
Bunu da oku: İngilizce okuma kuralları: yeni başlayanlar için sesler ve örnekler
Telaffuzlarıyla İngilizce alfabesinin tamamı
Aşağıdaki tablonun ortasındaki sütun, her harfin adını fonetik transkripsiyonla gösterir. Harfin kelimelerde gösterebildiği bütün sesleri sıralamaz. Örnek kelime, harfi kullanım içinde tanımana yardımcı olur; harfin o kelimede kendi adı gibi telaffuz edildiği anlamına gelmez.
Tablo, Britanya İngilizcesi sözlüklerinde yaygın olarak kullanılan telaffuzları esas alır; O, R ve Z için Amerikan İngilizcesindeki yaygın karşılıkları da gösterir. Telaffuz aksanlara göre değiştiğinden bunlar bütün olası çeşitlerin listesi değil, yararlanabileceğin temel örneklerdir.
| Harf | Harfin adı: IPA | Örnek kelime |
|---|---|---|
| A a | /eɪ/ | apple |
| B b | /biː/ | book |
| C c | /siː/ | cat |
| D d | /diː/ | dog |
| E e | /iː/ | egg |
| F f | /ef/ | fish |
| G g | /dʒiː/ | green |
| H h | /eɪtʃ/ | house |
| I i | /aɪ/ | island |
| J j | /dʒeɪ/ | juice |
| K k | /keɪ/ | key |
| L l | /el/ | lamp |
| M m | /em/ | milk |
| N n | /en/ | name |
| O o | Britanya /əʊ/; Amerika /oʊ/ | orange |
| P p | /piː/ | pen |
| Q q | /kjuː/ | question |
| R r | Britanya /ɑː/; Amerika /ɑːr/ | red |
| S s | /es/ | sun |
| T t | /tiː/ | time |
| U u | /juː/ | umbrella |
| V v | /viː/ | visit |
| W w | /ˈdʌb.əl.juː/ | water |
| X x | /eks/ | X-ray |
| Y y | /waɪ/ | yes |
| Z z | Britanya /zed/; Amerika /ziː/ | zoo |
Tabloyu iki yönde kullan. Önce bir harfe bakıp adını söyle; ardından bir kayıtta harfin adını dinleyip hangi harf olduğunu bul. Bu çalışmalar aynı becerinin farklı yönlerini sınar. Basılı bir tablo telaffuzun bütün ayrıntılarını gösteremeyeceğinden kendi söylediğini güvenilir ses kayıtlarıyla, örneğin Cambridge Dictionary içindeki Britanya ve Amerikan İngilizcesi kayıtlarıyla karşılaştır.
Telaffuz simgelerini nasıl anlamalısın?
Fonetik transkripsiyon, kelimenin normal yazılışını değil, telaffuzunu gösterir. Eğik çizgiler arasındaki simgeler, örneğin /biː/, harfin adının nasıl söylendiğini anlatır. Tabloyu kullanmadan önce Uluslararası Fonetik Alfabe'nin, yani IPA'nın tamamını ezberlemen gerekmez. Harf adlarında sık geçen birkaç simgeyle başla ve bunları ses kayıtlarıyla ilişkilendir.
/iː/ simgesi, B, C, D ve başka bazı harflerin adlarında yer alır. ː işareti, bu transkripsiyon sisteminde sesin uzunluğunu belirtir. /eɪ/ sesinde ünlü, tek bir hecenin içinde bir konumdan diğerine kayar; ayrı ayrı söylenen iki ünlü hecesi oluşmaz. ˈ işaretinin W harfinin adındaki ilk heceden önce gelmesi, ana vurgunun yerini gösterir.
Telaffuzu Türkçe yazımla yaklaşık olarak göstermek başlangıçta yardımcı olabilir; ancak bu gösterimler tam bir fonetik transkripsiyon değildir. İngilizcedeki bazı seslerin Türkçede birebir karşılığı yoktur ve alıştığın yazım kuralları seni farklı bir telaffuza yöneltebilir. Böyle bir hatırlatıcı kullanıyorsan onu ses kaydıyla birlikte değerlendir; kaydın yerine koyma. IPA simgelerinin kendilerine özgü ses değerleri olduğunu da unutma: I harfinin adı /aɪ/ şeklinde söylenirken IPA'daki /i/ simgesi, bu harfin adını değil bir ünlü sesini gösterir.
Ünlü harfler, ünsüz harfler ve Y harfinin özel rolü
Geleneksel sınıflandırmaya göre beş ünlü harf vardır: A, E, I, O, U. Diğer 21 harf ünsüz olarak sınıflandırılır; ancak bu ayrım, harflerin kelimelerdeki işlevlerini bütünüyle açıklamaz. Özellikle Y, hem ünsüz hem de ünlü bir sesi gösterebilir.
yes kelimesinin başındaki y, /j/ ünsüzünü gösterir. my kelimesinde /aɪ/ ünlüsünü; happy kelimesinin sonunda ise öğrenci sözlüklerinde yaygın olarak /i/ ile gösterilen ünlüyü belirtir. Harfin kendi adı yine /waɪ/ şeklinde kalır. İşlevi kelimeye göre değişir; bu, alfabeye yeni bir harf eklendiği anlamına gelmez.
Ünlü ve ünsüz terimleri, konuşma seslerinin türlerini de belirtir. Ünlüler genellikle ünsüzlere özgü daralma olmadan üretilir; ünsüzlerde ise ses yolunun bir yerinde hava akışı daraltılır veya kesilir. İngilizcede, ünlü harflerin sayısından daha fazla ünlü sesi duyarsın. Şimdilik anlaman gereken temel nokta, harfleri saymakla sesleri saymanın farklı işler olduğudur.
Britanya ve Amerikan İngilizcesinde farklı alfabeler mi kullanılır?
Hayır: ikisinde de aynı 26 harf aynı sırayla kullanılır. Bir harfin adının farklı söylenmesi, alfabeyi veya yazdırılan kelimenin yazılışını değiştirmez. Günlük hayattaki en belirgin örnek Z harfidir: Britanya İngilizcesinde yaygın olarak zed /zed/, Amerikan İngilizcesinde ise zee /ziː/ denir. İkisi de alfabenin aynı son harfini adlandırır. Cambridge Dictionary'nin Z maddesindeki kayıtları karşılaştırabilirsin.
Tabloda O ve R için de telaffuz farkları gösterilir. Harf adlarını söylemeyi öğrenirken bir telaffuz modelini esas alman, dinlerken de diğer yaygın biçimlere aşinalık kazanman yararlı olur. Bölgesel biçimlerle de karşılaşabilirsin; örneğin haitch, H harfi için kullanılan biçimlerden biridir. Tabloda ise yaygın olarak öğretilen aitch /eɪtʃ/ verilir. Bilmediğin bir biçim duyarsan kişinin farklı bir harf söylediğini varsaymak yerine ne söylediğini kontrol et.
Hangi İngilizce harfler kolayca karışır?
Bazı harf adları yalnızca tek bir sesle ayrılır. Örneğin B /biː/ ve P /piː/ aynı ünlüyü içerir; farkı yaratan, adın başındaki sestir. Bazı çiftler ise aynı sesle başlar, fakat ünlüleri farklıdır: G /dʒiː/ ve J /dʒeɪ/. Zorlandığın iki harfi önce birlikte çalış, sonra aralarına başka harfler de koy. Böylece sıradaki yanıtı tahmin etmek yerine duyduğunu tanımaya çalışırsın.
Türkçe de Latin harflerini kullandığı için E /iː/ ve I /aɪ/ adlarına özellikle dikkat et. Tanıdık bir yazılı biçimin İngilizcedeki adı farklı olabilir. Benzer şekilde V /viː/ ve W /ˈdʌb.əl.juː/, adları birbirinden çok farklı olan ayrı harflerdir; W harfinin adı double-u şeklindedir.
Görünüş nedeniyle harfleri karıştırmak ayrı bir konudur. Küçük b ve d harflerini ya da p ve q harflerini ilk başta ayırt etmek zor olabilir. Bazı yazı tiplerinde büyük I, küçük l ve 1 rakamı da birbirine benzer. Bunları okunaklı bir yazı tipinde karşılaştır ve ayrı ayrı yazma pratiği yap. Bir koddaki karakter belirsizse büyük harf mi, küçük harf mi, yoksa rakam mı olduğunu sor.
Büyük harfleri ne zaman kullanırsın?
Büyük harf kullanımı, alfabeyi yazıda kullanmayı öğrenmenin bir parçasıdır; telaffuzu değiştirmez. A ve a harflerinin adları aynıdır, fakat yazıda hangi biçimi seçtiğin önemli olabilir. Cümlelere büyük harfle başla; kişi, ülke ve dil adlarını, haftanın günlerini ve ay adlarını da büyük harfle yaz.
Standart yazılı İngilizcede I zamiri, cümlenin ortasında bile her zaman büyük harfle yazılır. I study English on Monday. cümlesinde büyük harflerin üç ayrı nedeni vardır: I bir zamirdir, English bir dil adıdır ve Monday bir gün adıdır. Bu kurallar Türkçeden farklı olabilir; örneğin Türkçede gün ve ay adları, belirli bir tarih bildirmiyorsa genellikle küçük harfle başlar.
Cins isimler, önemli bir şeyin adı oldukları için kendiliğinden büyük harfle başlamaz. I have a book. cümlesindeki book küçük harfle yazılır. Önce günlük yazım kurallarını öğren; başlıklarda, logolarda ve bazı kısaltmalarda görülen özel büyük harf kullanımlarını karşına çıktıkça çalışabilirsin.
Bunu da oku: Yeni başlayanlar için İngilizce gramer: temel kurallar ve açıklamalı örnekler
Adının ve diğer bilgilerin harflerini nasıl söylersin?
Bir kelimenin harflerini söylemek, onları sırayla ve tek tek adlandırmaktır. Bu, kelimenin tamamını daha yüksek sesle veya daha yavaş tekrarlamaktan farklıdır. Biri Could you spell that, please? diye soruyorsa yazılışını netleştirmeni istiyordur. Harflerin adlarını, aralarında kısa duraklamalar bırakarak söyleyebilirsin.
Lisa adı için L–I–S–A harflerini şöyle söyle: /el/ – /aɪ/ – /es/ – /eɪ/. Bu, dinleyene hangi harfleri yazacağını anlatır; adın nasıl telaffuz edildiğini açıklamaz. Bir harf kaçırılırsa Could you repeat that letter? sorusuyla o harfin tekrarlanması istenebilir. Dinleyen kişi de doğrulamak için harf dizisini tekrar okuyabilir.
E-posta adreslerinde noktalama işaretleri de önemlidir. @ işareti at, adresteki nokta ise dot diye okunur. Bu işaretler alfabenin ek harfleri değildir. Adreste kısa çizgi veya alt çizgi varsa bunlar da açıkça belirtilmelidir. Herkese açık bir alıştırmada kişisel bilgilerini paylaşmak yerine hayalî bir adresin harflerini söyleme pratiği yap. Yönergeli bir dinleme çalışması için British Council'ın adların harflerini söyleme etkinliğinden yararlanabilirsin.
Alfabeyi kullanabilecek şekilde nasıl öğrenirsin?
Dikkatlice çalışabileceğin küçük bir harf grubuyla başla. Her harfin büyük ve küçük biçimine bak, adını dinle ve kendin söyle. Ardından telaffuz sütununu kapatıp harfi adlandırmayı dene. Hatırlayamıyorsan kontrol et ve daha sonra yeniden dene. Amaç, transkripsiyonu tekrar tekrar okumak değil, harfin biçimiyle adı arasında bağ kurmaktır.
Bir gruba alışınca sırayı değiştir. Alfabe şarkısı veya ezberlediğin sıra, sonraki harfi hatırlamana yardımcı olabilir; ancak gerçek adlar ve adresler alfabetik sırayla karşına çıkmaz. Birinden birkaç harfi söyleyip sana yazdırmasını iste veya aralarda duraklamalar olan bir kayıt kullan. Duyduklarını yaz ve yanıtla karşılaştır. Her seferinde bütün alfabeye baştan dönmek yerine hangi iki harfi karıştırdığına dikkat et.
Sonra kısa kelimeleri ve adları iki ayrı çalışma için kullan. Önce bir kaydı dinleyip kelimenin tamamını tekrar et; ardından harf adlarını kullanarak yazılışını söyle. Bu çalışmaları ayrı tutmak, telaffuzla yazım arasındaki ilişkiyi anlamayı kolaylaştırır. Alfabeyi çalışmaya devam ederken birkaç yeni kelime de ekleyebilirsin; bütün harfleri hiç zorlanmadan söyleyene kadar kelime öğrenmeyi ertelemen gerekmez.
Sonraki çalışmalarda zorlandığın harflere tekrar dön. Harfleri karışık sırada tanıyabiliyor, büyük ve küçük biçimlerini eşleştirebiliyor, duyduğun harfleri yazabiliyor ve tanıdık bir adın harflerini tabloya bakmadan söyleyebiliyor musun? Bunlar yararlı kontrol noktalarıdır. Hepsini hızla yapmak zorunda değilsin. Açık ve doğru iletişim kurmak, alfabeyi hızla saymaktan daha önemlidir.
Bunu da oku: İngilizce telaffuz ve dinlediğini anlama: ses kaydı, fonetik transkripsiyon ve beş dakikalık çalışma
Öğrendiklerini kontrol et
Bu kısa alıştırmalar, yukarıda açıklanan ayrımları ne kadar anladığını kontrol eder. Açıklamaları açmadan önce yanıtlamayı dene. Hata yaparsan ilgili bölüme dön ve zorlandığın noktanın harfin biçimi mi, adı mı, yoksa kelimenin içindeki ses mi olduğunu belirle.
- Günümüz İngilizce alfabesinde kaç harf vardır? Büyük ve küçük biçimler ayrı ayrı mı sayılır?
- Hangi harfin adı /aɪ/ şeklinde söylenir: E mi, I mı?
- G ve J harflerinin adları arasındaki fark nedir?
- pen kelimesinin harflerini, harf adlarını kullanarak sesli söyle. Bu, kelimenin tamamını telaffuz etmekle aynı şey midir?
- ship kelimesinde dört harf bulunduğu hâlde yaygın telaffuzunda neden üç konuşma sesi vardır?
- y harfi, yes ve my kelimelerinde ünlü sesi mi, ünsüz sesi mi gösterir?
- Büyük harf kullanımını düzelt: i study english on monday.
Yanıtlar ve açıklamalar
- 26 harf vardır. Büyük ve küçük harfler, aynı harflerin farklı biçimleridir; bu nedenle ayrı ayrı sayılmazlar.
- I harfinin adı /aɪ/, E harfinin adı ise /iː/ şeklindedir. Farklı yazı sistemlerinde birbirine benzeyen işaretlerin adları aynı olmak zorunda değildir.
- G harfinin adı /dʒiː/, J harfinin adı ise /dʒeɪ/ şeklindedir. Başlangıçları aynıdır, ancak ünlü sesleri farklıdır.
- P–E–N: /piː/ – /iː/ – /en/. Kelimenin tamamının telaffuzu /pen/ şeklindedir. Harfleri adlandırmak, kelimenin tamamının telaffuzunu değil, yazılışını verir.
- sh, tek bir sesi, yani /ʃ/ sesini gösterir. Diğer iki ses /ɪ/ ve /p/ şeklindedir.
- yes kelimesinde /j/ ünsüzünü, my kelimesinde ise /aɪ/ ünlüsünü gösterir. Her iki durumda da harfin adı /waɪ/ şeklindedir.
- I study English on Monday. Zamir, dil adı ve gün adı büyük harfle yazılır.
Alfabeden sonra ne geliyor?
Harfleri tanıyıp adlarını söyleyebildiğinde yaygın okuma örüntülerine, işine yarayacak kelimelere ve kısa cümlelere geç. Bir kelimenin anlamını öğren, tamamını dinle ve yazılışıyla duyduğun sesler arasındaki ilişkiye dikkat et. Alfabe, yazılı biçimi anlatmana yardımcı olur; okuma pratiği ise harflerin birlikte nasıl işlediğini öğretir.
LuvStudy'nin kelime alıştırmalarını kullanarak İngilizce kelimeleri anlamlarıyla ilişkilendirebilir, kelime kayıtlarını dinleyebilir ve öğrenme etkinliklerinde yazım pratiği yapabilirsin. Bunlar kelime alıştırmalarıdır; ayrı bir alfabe kursu veya konuşurken yaptığın telaffuzu otomatik olarak değerlendiren bir araç değildir. Alfabe tablosunu başvuru kaynağı olarak elinin altında tut ve bir harfin adını kontrol etmen gerektiğinde ona dön.
